बुधबार २५ साउन २०७९

The Gorkha News/ काठमाडौं। अमेरिकी सहयोग परियोजना एमसीसी पास भएपछि नेपालस्थित चिनियाँ राजदूत होउ यान्छीलाई ठूलो झड्का लागेको छ। एमसीसीका कारण उनि तनाव रहेको बुझिएको छ।

प्रतिनिधिसभाले एमसीसी अनुमोदन गर्नु अघिल्लो दिनसम्म पनि यान्छीको सक्रियता कम थिएन। तर, अहिले उनी एकाएक भूमिगत भएकी छन्।

नेपालमा एमसीसी अनुमोदन गर्ने नगर्ने भन्ने तीव्र बहस र छलफल चलिरहेका बेला यान्छीको सक्रियता निकै बढेको थियो। उनी एमाले, माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादीका नेताहरूसँग नियमित सम्पर्कमा थिइन्।

कतिसम्म भने त्यही बेला उनले चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीका प्रभावशाली नेताहरूको एमाले अध्यक्ष केपी ओली र एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष माधवकुमार नेपालसँग भिडियो कन्फ्रेन्स समेत गराइन्।

एमसीसीलाई असफल बनाउनकै लागि त्यो हथकण्डा प्रयोग गरिएको हो भन्ने सबैले बुझकै थिए। यान्छीले माओवादीका नारायणकाजी श्रेष्ठ, एकीकृत समाजवादीका झलनाथ खनाल, एमाले नेता भीम रावलको पनि भरपूर उपयोग गरेकी थिइन्।

एमसीसी पास भयो भने अमेरिकी सेना नेपाल आउँछ भनेर कुप्रचार गर्न लगाइएको थियो। आर्थिक सहयोगलाई पनि संसदले अनुमोदन गर्न मिल्छ भन्दै नेपाली कम्युनिस्ट नेताको दिमाग भुट्न थालेको चीन अहिले चुप छ।

चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले एमसीसी अनुमोदन भएपछि ‘नोटेड’ गरेको प्रतिक्रिया दिएको छ। यता, काठमाडौंमा रहेकी होउ यान्छी भने ‘भूमिगत’ छिन्। उनको सक्रियता कतै पनि देखिन्न।

चीनले लामो समयदेखि नेपालमा अघोषित नाकाबन्दी लगाएको विषयमा सम्पूर्ण नेपाली जानकार छन्। त्यसमा पनि हुम्लामा चीनले नेपाली भूमि मिचेको चर्चा चलेपछि त चिनियाँहरूको मुकुण्डो उत्रिएको छ ।त्यही भएर अचेल चीनले नेपालका कम्युनिस्ट नेताहरूको भर गर्न नहुने निष्कर्षमा पुगेको बताइन्छ।

अमेरिका र चीनले गरेको ‘नोटेड’ को अर्थ के हो?

‘नेपालको संसदले गरेको निर्णय र व्याख्यात्मक घोषणालाई चीनले नोटेड गरेको छ,’बेइजिङमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता वाङ वेनविनले भने, ‘कुनै पनि देशले अन्य देशको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्नु हुँदैन, राजनीतिक स्वार्थ राख्न हुँदैन र जबर्जस्ती कूटनीतिमा संलग्न हुनुहुँदैन।’

एमसीसी लिनैपर्छ भनेर दबाब दिने अमेरिका र एमसीसी नलेऊ भनेर दबाब दिने चीन दुवैले संसदबाट एमसीसी अनुमोदन गरेको घटनाको प्रतिक्रिया एउटै शब्द जनाए– नोटेड। दुवै देशले एमसीसी र व्याख्यात्मक घोषणाको अनुमोदनलाई ‘नोटेड’ गरेको उल्लेख गरेका छन्।

कूटनीतिमा ‘नोटेड’ शब्दले के आशय व्यक्त गर्छ त? पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री तथा पूर्वराजदूत भेषबहादुर थापाले भने, ‘यसलाई सकारात्मक र नकारात्मक दुवै हिसाबबाट लिन सकिन्छ।’ तर, अमेरिकाले ‘नोटेड’ भनेर कार्य एक कदम अघि बढेको संकेत दिएको बुझाई थापाको छ।

‘नोटेड भनेको एक कदम अगाडि हो। एमसीसीको विषयमा नेपालको प्रयासलाई नोट गर्‍यौं भन्ने हो,’ थापाले भने, ‘धेरै वादविवादपछि एमसीसी संसदले अनुमोदन गर्‍यो। त्यही प्रक्रियालाई अलिकति प्रोत्साहन गर्न ‘नोटेड’ भनेको हो।’

कूटनीतिमा ‘नोटेड’ शब्दले नकारात्मक अर्थ बढी दिन्छ। कुनै कुरालाई स्वागत गर्न नसकिने भयो र असन्तुष्टिका साथ जानकारी भयो भन्ने सन्देश दिनुपर्दा प्रायः कूटनीतिमा ‘नोटेड’ शब्द प्रयोग गरिन्छ।

नेपालले ३ असोज २०७२ मा नेपालको संविधानसभाले नयाँ संविधान जारी गर्दा भारतले यसैगरी असन्तुष्टि जनाएको थियो। त्यसअघि संविधान जारी गर्ने मिति पछि सार्न र संविधानमा समेटिएका केही विषयवस्तु फेर्न भारतले नेपालमाथि दबाब दिंदै आएको थियो।

भारतीय दबाबको बेवास्ता गर्दै नेपालले संविधान जारी गरेपछि भारतले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै उक्त घटनालाई ‘नोटेड’ गरेको जनाएको थियो। त्यसपछि भारतले नेपालमाथि नाकाबन्दी लगाएको थियो। ‘अहिले एमसीसीका विषयमा अमेरिका नोटेडभन्दा बढी जान सक्ने ठाउँ भएन।

एक किसिमले हेर्दा भएको गतिविधिलाई हामीले राम्रोसँग हेरेका छौं भन्ने अर्थ यसले दिन्छ,’ पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री थापाले भने। विदेशमन्त्रीले नै टेलिफोन गरेर ‘नोट’ गरें भनेको कुरालाई प्रोत्साहनका रूपमा हेर्नुपर्ने उनको धारणा छ।


Last Updated on: March 7th, 2022 at 4:29 pm
२८१ पटक हेरिएको

तपाईको प्रतिक्रिया