भोटेकोशीको बाढीले तीन जिल्लामा विनाश, ठूलो क्षति

११ भदौ, काठमाडौं ।

भोटेकोशीको बाढीका कारण सिन्धुपाल्चोकसहित तीन जिल्लामा ठूलो मानवीय क्षति हुनुका साथै अर्बौं रुपैयाँ बराबरको भौतिक नोक्सानी भएको छ। अविरल वर्षापछि आएको विनाशकारी बाढीले नदी तटीय क्षेत्रका दर्जनौँ बस्तीहरू बगाउँदा सयौँ नागरिक बेपत्ता भएका छन् भने हजारौँ स्थानीय बासिन्दा विस्थापित बनेका छन्। मङ्गलबार रातिदेखि एकाएक बढेको बाढीका कारण तटीय क्षेत्रमा तीव्र त्रास फैलिएको छ भने सुरक्षा निकायहरू उद्धार कार्यमा जुटिसकेका छन्।

बाढीका कारण खोला किनारमा रहेका पक्की तथा कच्ची घरहरू, स्थानीय बजार क्षेत्र र सार्वजनिक पूर्वाधारहरू जगैदेखि बगेका छन्। रातको समयमा अचानक बाढी बस्तीमा पसेकाले धेरैजसो मानिसहरूले सुरक्षित स्थानमा जाने अवसर समेत पाएका थिएनन्। बस्ती नै बगाएका कारण हालसम्म कति मानिस हताहत भए भन्ने यकिन विवरण आउन बाँकी रहेको र सयौँ मानिसहरू सम्पर्कविहीन रहेको स्थानीय प्रशासनले जनाएको छ। विस्थापित परिवारहरू अहिले नजिकैका डाँडाकाँडा र सुरक्षित सार्वजनिक भवनहरूमा शरण लिन बाध्य भएका छन्।

भौतिक क्षतिको हिसाबले भोटेकोशीको बाढीले अर्बौँ रुपैयाँको विनास पुर्‍याएको प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ। बाढीले अरनिको राजमार्गका महत्त्वपूर्ण पक्की पुलहरू, निर्माणाधीन तथा सञ्चालित जलविद्युत् आयोजनाहरू, सडक सञ्जाल र व्यापारिक प्रतिष्ठानहरूमा गम्भीर क्षति पुर्‍याएको छ। राजमार्गका विभिन्न खण्डहरू ठाउँ-ठाउँमा भासिएका र बगेका हुनाले यातायात सेवा पूर्ण रूपमा ठप्प भएको छ। यसका साथै बिजुलीका पोल र सञ्चार टावरहरू ढलेपछि प्रभावित क्षेत्रमा सञ्चार र विद्युत् सेवा अवरुद्ध भएको छ।

विपद् लगत्तै नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलको संयुक्त टोली उद्धारका लागि परिचालन गरिएको छ। तर, निरन्तरको वर्षा, पहिरो र अवरुद्ध सडकका कारण उद्धार टोलीलाई प्रभावित क्षेत्रसम्म पुग्न ठूलो कठिनाइ भइरहेको छ। दुर्गम र टाढाका स्थानहरूमा हेलिकप्टरमार्फत उद्धार गर्ने र राहत सामग्री पुर्‍याउने तयारी भइरहेको गृह मन्त्रालयले जनाएको छ। प्रतिकूल मौसमका बाबजुद स्थानीयवासी र सुरक्षाकर्मीहरू जीवितै उद्धार गर्न निरन्तर प्रयासरत छन्।

स्थानीय प्रशासनले नदी तटीय क्षेत्रका बासिन्दाहरूलाई उच्च सतर्कता अपनाउन र तुरुन्त सुरक्षित स्थानमा सर्न आग्रह गरेको छ। बाढीको सतह अझै घटिनसकेकाले तल्लो नदी तटीय क्षेत्रमा पर्न सक्ने सम्भावित जोखिमप्रति ध्यान दिँदै आपत्कालीन टोलीहरूलाई उच्च सतर्कता (हाई अलर्ट) मा राखिएको छ। प्रभावित जिल्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरूले उपलब्ध सबै जनशक्ति र साधनस्रोत प्रयोग गरी राहत तथा उद्धारलाई तीव्रता दिइएको जानकारी दिएका छन्।

भौगोलिक रूपमा संवेदनशील मानिने भोटेकोशी नदी क्षेत्रमा विगतमा पनि पटक-पटक भीषण बाढी र पहिरोका घटनाहरू हुँदै आएका छन्। विज्ञहरूका अनुसार जलवायु परिवर्तनको असर र अव्यवस्थित भौतिक संरचना निर्माणका कारण यस्ता प्राकृतिक विपद्‌को जोखिम र क्षति वर्षैपिच्छे बढ्दै गएको छ। अहिलेको त्रासदीले पूर्वसूचना प्रणालीलाई अझ सशक्त बनाउन र दीर्घकालीन विपद् व्यवस्थापन रणनीति अपनाउनुपर्ने आवश्यकतालाई पुनः उजागर गरेको छ।

हाललाई मुख्य प्राथमिकता प्रभावितहरूको जीवितै उद्धार गर्नु, बेपत्ताहरूको खोजी कार्यलाई तीव्रता दिनु र विस्थापितहरूलाई तत्काल खाद्यान्न, त्रिपाल तथा औषधि उपलब्ध गराउनु रहेको छ। सरकार तथा विभिन्न गैरसरकारी संघ-संस्थाहरूले राहत प्याकेज घोषणा गर्दै पीडितहरूसम्म तत्काल सहयोग पुर्‍याउने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।