विष्णुमती नदीमा बाढीको जोखिम: तटीय क्षेत्रमा सतर्कता

१५ भदौ, काठमाडौं ।

काठमाडौँ उपत्यका भएर बग्ने विष्णुमती नदीमा बाढीको जोखिम बढेपछि जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गतको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ। काठमाडौँको गोङ्गबुस्थित जलमापन केन्द्रमा नदीको जलसतह खतराको तह नजिक पुगेपछि महाशाखाले विशेष बुलेटिन जारी गर्दै आसपासका बस्तीमा जोखिम बढेको जनाएको हो। लगातारको वर्षाका कारण नदीमा पानीको बहाव तीव्र रूपमा बढेकाले तल्लो तटीय क्षेत्रमा बसोबास गर्ने सर्वसाधारणलाई विशेष सजगता अपनाउन भनिएको छ।

जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अनुसार गोङ्गबु जलमापन केन्द्रमा दर्ता भएको जलसतहले चेतावनीको सीमा पार गरी खतराको सूचक नजिक पुगेको छ। विष्णुमती नदीको तल्लो भागमा पर्ने गोङ्गबु, सामाखुसी, शोभाभगवती, कालिमाटी तथा टकुवालगायतका सहरी क्षेत्र र नदी किनारका बस्तीहरू बाढीको प्रत्यक्ष जोखिममा रहेका छन्। विगतमा पनि सामान्य वर्षा हुँदा समेत विष्णुमती नदी किनारका सडक तथा घरहरू जलमग्न हुने गरेकाले सुरक्षा निकाय तथा स्थानीय प्रशासनले उच्च सतर्कता अपनाउँदै बाढीको अवस्थाबारे निरन्तर अनुगमन गरिरहेको बताएका छन्।

यसैबिच, जलधार क्षेत्रमा भइरहेको वर्षाका कारण देशका अन्य नदीहरूमा पनि जलसतह बढ्ने क्रम जारी छ। सिन्धुपाल्चोकको भोटेकोशी नदीमा केही समयअघि आएको बाढीका सन्दर्भमा नेपाल-चीन सीमा क्षेत्रमा बनेका हिमताल र अन्य तालहरूको अवस्थाबारे पनि चिनियाँ पक्षबाट पछिल्लो जानकारी प्राप्त भएको छ। प्राप्त विवरण अनुसार सीमावर्ती क्षेत्रमा बनेको एउटा तालले विस्तारै स्वाभाविक रूपमा निकास पाइसकेको छ भने अर्को ताल तत्काल फुटिहाल्ने जोखिम नरहेको चीनतर्फबाट स्पष्ट पारिएको छ। यद्यपि, नदी तटीय क्षेत्रमा पूर्वसावधानीका लागि सतर्कता कायम राख्न सरोकारवाला निकायले आग्रह गरेका छन्।

मनसुनको सक्रियतासँगै काठमाडौँ उपत्यकासहित देशका विभिन्न भागमा लगातार मध्यमदेखि भारी वर्षा भइरहेको छ। सहरी नदीहरूको प्राकृतिक बहाव साँघुरिनु र ढल निकासको उचित प्रबन्ध नहुँदा काठमाडौँका नदीहरूमा सामान्य वर्षामा पनि जलसतह ह्वात्तै बढ्ने गरेको छ। मौसमविदहरूका अनुसार मनसुन अवधिभर बाढी र पहिरोको जोखिम कायम रहने भएकाले नदी किनारका क्षेत्रमा यात्रा गर्दा वा बसोबास गर्दा मौसमसम्बन्धी अद्यावधिक सूचना ध्यानपूर्वक सुन्न र पालना गर्न अनुरोध गरिएको छ।

विपद जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले तटीय क्षेत्रमा बसोबास गर्ने समुदायलाई सम्भावित जोखिमबाट बच्न पूर्वतयारी अवस्थामा रहन निर्देशन दिएको छ। नदी किनारका सडकमा सवारी साधन पार्किङ नगर्न, बालबालिका तथा वृद्धवृद्धालाई सुरक्षित स्थानमा राख्न र कुनै पनि आपत्कालीन अवस्था आएमा तत्काल स्थानीय प्रहरी वा उद्धार टोलीलाई सम्पर्क गर्न अपिल गरिएको छ। स्थानीय बासिन्दालाई बाढी पूर्वानुमान महाशाखाको टोल फ्रि नम्बर १४१५ वा आधिकारिक वेबसाइटमार्फत जलसतहको ताजा जानकारी लिन सुझाव दिइएको छ।