भोटेकोशी बाढी: ६४ करोड क्षति, काभ्रेबाट सहयोग

२१ भदौ, काठमाडौं ।

रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी भोटेकोशी बाढीका कारण खानेपानी आयोजनाहरूमा ठूलो क्षति पुग्नुका साथै सर्वसाधारणको जनजीवन अस्तव्यस्त बनेको छ। भदौ १० गते आएको बाढीले बागमती र गण्डकी प्रदेशका विभिन्न चार जिल्लामा गरी करिब ६४ करोड रुपैयाँ बराबरको खानेपानी पूर्वाधारमा क्षति पुर्‍याएको हो। बाढी प्रभावित नागरिकको उद्धार, राहत तथा पुनःस्थापनाका लागि विभिन्न क्षेत्रबाट आर्थिक सहयोग जुट्ने क्रम पनि तीव्र बनेको छ।

प्रारम्भिक अध्ययन प्रतिवेदन अनुसार बाढीका कारण रसुवा, नुवाकोट, धादिङ र गोरखा जिल्लाका कुल ५५ वटा खानेपानी आयोजना प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित भएका छन्। बाढीको तीव्र बहावले आयोजनाका मुख्य मुहान, पाइपलाइन, ट्याङ्की र वितरण प्रणाली बगाएपछि हजारौँ सर्वसाधारण नागरिक स्वच्छ खानेपानीको पहुँचबाट वञ्चित भएका छन्। क्षति पुगेका संरचनाहरूको पुनःनिर्माण तथा मर्मतसम्भारका लागि मात्र रु ६४ करोड लाग्ने प्रारम्भिक अनुमान गरिएको छ।

यसैबीच बाढीबाट सिर्जित मानवीय तथा भौतिक संकटको समाधानका लागि काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाबाट उल्लेख्य राहत सहयोगको घोषणा गरिएको छ। काभ्रेका नौ वटा स्थानीय तह, वडा कार्यालयहरू, विभिन्न सामाजिक संस्था, सहकारी तथा निजी संस्थाहरूको संयुक्त पहलमा कुल दुई करोड २२ लाख १३ हजार १११ रुपैयाँ सहयोग रकम सङ्कलन गरिएको हो।

विपद्को यो कठिन घडीमा अन्तर-जिल्ला भाइचारा र मानवीय सहयोगको उत्कृष्ट उदाहरण प्रस्तुत गर्दै काभ्रेका स्थानीय तहहरूले आफ्ना विपद् कोष तथा सङ्कलित सहयोगमार्फत उक्त रकम जुटाएका हुन्। घोषित राहत रकम बाढी प्रभावित क्षेत्रका पीडितहरूको तत्काल उद्धार, खाद्यान्न, अस्थायी आवास, औषधि उपचार तथा खानेपानी पुनरुत्थानका लागि खर्च गरिने जनाइएको छ। निजी क्षेत्र र सहकारीहरूले पनि स्वस्फूर्त रूपमा योगदान पुर्‍याएका छन्।

बाढीका कारण खानेपानी प्रणाली पूर्ण रूपमा अवरुद्ध हुँदा प्रभावित क्षेत्रमा सरसफाइ र जनस्वास्थ्य सम्बन्धी समस्या थप जटिल बन्न सक्ने जोखिम बढेको छ। स्थानीय तह र सरोकारवाला निकायले तत्कालका लागि वैकल्पिक माध्यमबाट स्वच्छ पानी वितरणको प्रयास गरे तापनि दीर्घकालीन पुनर्निर्माणका लागि ठूलो बजेट र प्राविधिक स्रोत साधनको आवश्यकता देखिएको छ।

प्राकृतिक विपद्‌ले पुर्‍याएको यो ठूलो क्षतिबीच काभ्रे जिल्लाबाट प्राप्त ऐक्यबद्धता र आर्थिक सहयोगले राहत वितरण कार्यमा महत्त्वपूर्ण सहयोग पुग्ने विश्वास लिइएको छ। क्षति ग्रस्त ५५ वटै खानेपानी आयोजनाको द्रुत गतिमा मर्मतसम्भार गर्न र पीडित परिवारलाई स्थायी पुनःस्थापना दिलाउन सङ्घीय, प्रदेश र स्थानीय सरकारबीच integrated समन्वय र तत्परता आवश्यक रहेको छ।