बालेनको भारत भ्रमण: दिल्लीमा मोदीसँग वार्ताको तयारी, आन्तरिक परामर्शमा प्रश्न

रसुवा बाढी प्रभावितका लागि २६ स्थानमा अस्थायी आश्रयस्थल र राहत केन्द्र सञ्चालन

काठमाडौँ। प्रधानमन्त्री बालेन शाह आफ्नो बहुप्रतीक्षित बालेनको भारत भ्रमणका क्रममा नयाँ दिल्ली पुगेका छन्, जहाँ भ्रमणको पहिलो दिन विभिन्न कूटनीतिक भेटघाट र तयारीका साथ सुरु भएको छ। भारतीय समकक्षी नरेन्द्र मोदीसँग हुने उच्चस्तरीय द्विपक्षीय वार्तामा दुई देशबीचका १० बुँदे मुख्य एजेन्डामा सहमति जुटाउने प्रयास भइरहेको छ। छिमेकी मुलुकसँगको आर्थिक, सामाजिक तथा कूटनीतिक सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने लक्ष्यका साथ सुरु भएको यो भ्रमणलाई दुवै देशका कूटनीतिक वृत्तले निकै महत्त्वका साथ हेरेका छन्।

दिल्ली पुगेलगत्तै नेपाली प्रतिनिधिमण्डलको प्राथमिक कार्यसूचीमा केही सामान्य फेरबदल भएको कूटनीतिक स्रोतले जनाएको छ। दुई देशका शीर्ष नेतृत्वबीच हुने शिखर वार्ताका लागि दुवै तर्फका सरकारी अधिकारीहरूले मुख्य एजेन्डाहरूलाई अन्तिम रूप दिइरहेका छन्। जलविद्युत् विकास, व्यापार सहजीकरण, सीमा पार पूर्वाधार निर्माण तथा प्रविधि हस्तान्तरण जस्ता महत्त्वपूर्ण क्षेत्रहरू समेटिएको १० बुँदे सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गर्ने तयारी छ। दुवै मुलुकका प्रधानमन्त्रीबीचको औपचारिक वार्ता समाप्त भएपछि यी सहमतिहरू संयुक्त वक्तव्यमार्फत सार्वजनिक गरिने कार्यक्रम रहेको छ।

द्विपक्षीय वार्ताको तयारी तीव्रताका साथ अघि बढे पनि स्वदेशभित्र भने यो भ्रमणको प्रक्रियालाई लिएर गम्भीर प्रश्नहरू उब्जिएका छन्। भारत प्रस्थान गर्नुअघि प्रधानमन्त्री बालेन शाहले राष्ट्रपतिलाई भ्रमणका एजेन्डा र प्राथमिकताहरूबारे औपचारिक ब्रिफिङ नगरेको पाइएको छ। त्यसैगरी, मुलुकको परराष्ट्र नीति र छिमेक सम्बन्ध जस्तो संवेदनशील विषयमा निर्णय लिनुअघि पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू तथा प्रमुख राजनीतिक दलका शीर्ष नेताहरूसँग कुनै परामर्श नगरिएकोमा कूटनीतिक वृत्तमा असन्तुष्टि प्रकट भएको छ।

विगतको स्थापित लोकतान्त्रिक परम्परा अनुसार राष्ट्राध्यक्ष वा सरकार प्रमुखले विदेश भ्रमणमा जानुअघि सर्वदलीय बैठक आह्वान गर्ने, पूर्वप्रधानमन्त्रीहरू एवं परराष्ट्रविद्हरूसँग सल्लाह सुझाव लिने र राष्ट्रपतिसमक्ष भ्रमणको उद्देश्य स्पष्ट पार्ने परिपाटी रहँदै आएको थियो। यस्तो राष्ट्रिय सहमति निर्माणको प्रक्रियालाई बेवास्ता गर्दा भ्रमणबाट प्राप्त हुने उपलब्धिमा राष्ट्रिय अपनत्व कायम गर्न कठिन हुने विश्लेषकहरूको तर्क छ। प्रतिपक्षी दलहरूले पनि भ्रमणका विषयमा पूर्वजानकारी नदिइनुलाई कूटनीतिक अपरिपक्वताका रूपमा टिप्पणी गरेका छन्।

यी आन्तरिक आलोचनाका बाबजुद नयाँ दिल्लीमा भने भ्रमणलाई परिणाममुखी बनाउने प्रयास जारी छ। भारत सरकारले नेपाली टोलीलाई स्वागत गर्दै द्विपक्षीय सहकार्यलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याउने प्रतिबद्धता जनाएको छ। खासगरी नेपालमा उत्पादित बिजुलीको भारतीय बजारमा सहज पहुँच, नेपाल-भारत व्यापार घाटा न्यूनीकरण, र सीमावर्ती पूर्वाधार आयोजनाहरूको द्रुत कार्यान्वयन जस्ता नेपालका प्राथमिकताका विषयमा ठोस सहमति जुटाउन नेपाली टोलीले जोड दिइरहेको छ।

समग्रमा, प्रधानमन्त्री बालेन शाहको यो दिल्ली यात्राले एकातिर भारतसँगको द्विपक्षीय सम्बन्धलाई नयाँ गति दिने अवसर सिर्जना गरेको छ भने अर्कातिर आन्तरिक कूटनीतिक सन्तुलन कायम राख्न नसकेको आरोपको सामना गर्नुपरेको छ। भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीसँगको आगामी भेटवार्ता र त्यसपछि सार्वजनिक हुने १० बुँदे सहमतिले नै यो भ्रमण कत्तिको सफल रह्यो भन्ने कुराको अन्तिम निक्र्योल गर्नेछ।

थप उपयोगी लिङ्कहरू

यो सामग्री WpNewblog द्वारा तयार — www.rameshpoudel.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *