तातोपानी नाका चीनद्वारा अनिश्चितकालका लागि बन्द

भदौ १६, काठमाडौं ।

चीनले नेपालसँगको प्रमुख व्यापारिक तातोपानी नाका अनिश्चितकालका लागि बन्द गरेको छ। लगातारको अविरल वर्षाका कारण सिन्धुपाल्चोक र आसपासका हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रमा बाढी तथा पहिरोको उच्च जोखिम बढेपछि चिनियाँ पक्षले नाका भएर हुने आवतजावत र द्विपक्षीय व्यापारिक कारोबार स्थगित गर्ने निर्णय गरेको हो। यस निर्णयसँगै उत्तरी छिमेकी चीनसँगको प्रमुख व्यापारिक मार्ग ठप्प भई सर्वसाधारणको आउजाउ तथा मालसामान आयात-निर्यात पुनः प्रभावित बनेको छ।

हालै भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीले उत्तरी सीमावर्ती भौतिक पूर्वाधारमा व्यापक क्षति पुर्‍याएको छ। तातोपानी क्षेत्रका साथै अर्को मुख्य व्यापारिक नाका रसुवागढी नजिकै रहेको टिमुरे बजार, भन्सार कार्यालय तथा अध्यागमन संरचनामा समेत बाढी र पहिरोले ठूलो क्षति पुर्‍याएपछि सडक तथा सीमा सुरक्षा थप संवेदनशील बनेको छ। चिनियाँ अधिकारीहरूले प्राकृतिक विपद्का कारण उत्पन्न सुरक्षा जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै तत्कालका लागि तातोपानीबाट हुने सबै किसिमका व्यापारिक गतिविधि रोक्न नेपाल पक्षलाई औपचारिक जानकारी गराएका छन्।

दसैँ तथा तिहारजस्ता प्रमुख नेपाली चाडपर्वहरू नजिकिँदै गर्दा मुख्य उत्तरी नाका बन्द हुनुले नेपालको वैदेशिक व्यापारमा प्रत्यक्ष नकारात्मक असर पुग्ने देखिएको छ। चीनबाट आयात गरिने कपडा, फलफूल, इलेक्ट्रोनिक्स तथा निर्माण सामग्री बोकेका सयौँ कन्टेनरहरू सीमा पार गर्न नपाई सीमाक्षेत्रमै अलपत्र पर्ने जोखिम बढेको छ। तातोपानी र रसुवागढी दुवै नाका सहज रूपमा सञ्चालन हुन नसक्दा व्यवसायीहरू थप मारमा परेका छन् भने बजारमा उपभोग्य वस्तुको अभाव र मूल्य वृद्धि हुन सक्ने चिन्ता पैदा भएको छ।

यसैबीच, अविरल वर्षापछिको बाढी र पहिरोबाट प्रभावित क्षेत्रहरूमा स्वास्थ्य संकट तथा महामारीको जोखिम तीव्र रूपमा बढेको छ। प्रभावित बस्तीहरूमा खानेपानीका स्रोतहरू दूषित बनेपछि स्वच्छ खानेपानीको चरम अभाव देखा परेको छ। अस्वस्थकर वातावरण र दूषित पानीका कारण बाढी प्रभावित क्षेत्रका नागरिकहरूमा झाडापखाला, हैजा तथा अन्य पानीजन्य सरुवा रोगको प्रकोप फैलिन थालेको छ, जसले गर्दा विशेषगरी बालबालिका र वृद्धवृद्धा बढी प्रभावित भएका छन्।

विपद् प्रभावित क्षेत्रमा तत्काल सफा खानेपानी, औषधी र प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउन स्थानीय प्रशासन तथा स्वास्थ्य निकायहरूले पहल थालेका छन्। यद्यपि, पहिरोका कारण मुख्य सडक सञ्जाल अवरुद्ध भएकाले राहत र औषधीजन्य सामग्री ढुवानी गर्न कठिनाइ भइरहेको छ। स्वास्थ्य अधिकारीहरूले बाढी प्रभावित नागरिकहरूलाई पानी उमालेर वा शुद्धीकरण गरेर मात्र पिउन, सरसफाइमा विशेष ध्यान दिन र कुनै पनि रोगका लक्षण देखिएमा तुरुन्त नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा सम्पर्क गर्न आग्रह गरेका छन्।

सीमा नाका पुनः सुचारु गराउनका लागि दुवै देशका कूटनीतिक तथा स्थानीय अधिकारीहरूबीच समन्वय भइरहेको भए पनि मौसममा सुधार नआएसम्म र भत्किएका सडक संरचनाको पुनर्निर्माण नभएसम्म तातोपानी नाका सञ्चालनमा आउन कठिन देखिन्छ। सरकारले एकातिर सडक पूर्वाधारको मर्मत गरी उत्तरी व्यापार सहज बनाउनुपर्नेछ भने अर्कोतिर बाढी प्रभावित बस्तीहरूमा महामारी फैलिन नदिन एकीकृत स्वास्थ्य रणनीति अपनाउनुपर्ने टड्कारो आवश्यकता रहेको छ।