विदेशी मुद्राको विनिमय दर: डलरको खरिद बिक्री दर सार्वजनिक

१० भदौ, काठमाडौं ।

काठमाडौं। नेपालको केन्द्रीय बैंक, नेपाल राष्ट्र बैंकले आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर सार्वजनिक गर्दै अमेरिकी डलरसहित विभिन्न वैदेशिक मुद्राहरूको खरिद तथा बिक्रीदर निर्धारण गरेको छ। राष्ट्र बैंकले तय गरेको नयाँ विनिमय दर अनुसार आज अमेरिकी डलर एकको खरिददर १५२ रुपैयाँ ३७ पैसा र बिक्रीदर १५२ रुपैयाँ ९७ पैसा कायम भएको छ। केन्द्रीय बैंकले दैनिक रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अवस्थालाई हेरेर विनिमय दर निर्धारण गर्दै आएको छ।

राष्ट्र बैंकका अनुसार तोकिएको यो दरका आधारमा नै मुलुकका वाणिज्य बैंक, विकास बैंक तथा अनुमतिप्राप्त मनी चेन्जरहरूले सर्वसाधारण र व्यवसायीहरूसँग विदेशी मुद्राको खरिद तथा बिक्री कारोबार सञ्चालन गर्दछन्। केन्द्रीय बैंकले विदेशी मुद्राको कारोबारलाई व्यवस्थित र पारदर्शी बनाउन दैनिक रूपमा आधिकारिक दर अद्यावधिक गर्दै आएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा हुने आर्थिक गतिविधि र वैश्विक राजनीतिक घटनाक्रमका कारण वैदेशिक मुद्राको मूल्यमा निरन्तर उतारचढाव आउने गर्दछ। नेपाली रुपैयाँ र भारतीय रुपैयाँबीच स्थिर विनिमय दर (पेग्ड सिस्टम) रहेकाले भारतीय रुपैयाँ डलरको तुलनामा कमजोर वा बलियो हुँदा त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपाली रुपैयाँको विनिमय दरमा समेत पर्ने गर्दछ।

डलरको मूल्यमा हुने वृद्धिले नेपाली अर्थतन्त्रमा दोहोरो असर पार्ने विश्लेषकहरू बताउँछन्। एकातिर वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीहरूले घर पठाउने रेमिट्यान्सको नेपाली रुपैयाँमा भुक्तानी पाउँदा उच्च प्रतिफल मिल्छ भने अर्कोतिर आयातमा निर्भर नेपाली बजारमा वस्तु तथा सेवाको मूल्य बढेर उपभोक्ता मूल्यवृद्धिमा दबाब पुग्छ। यसका साथै विदेशमा अध्ययनका लागि जाने विद्यार्थी र अध्ययन भ्रमणमा जाने नागरिकहरूका लागि वैदेशिक खर्च महँगो हुन जान्छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसाधारण तथा व्यवसायीहरूलाई आधिकारिक निकाय वा इजाजतपत्र प्राप्त बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट मात्र विदेशी मुद्राको कारोबार गर्न आग्रह गरेको छ। वाणिज्य बैंकहरूले आफ्ना ग्राहकको आवश्यकता र बजारको अवस्था अनुसार राष्ट्र बैंकको परिधिभित्र रही सामान्य फेरबदलका साथ कारोबार गर्न सक्ने व्यवस्था रहेको छ।