नेपालमा सुचना प्रविधि क्षेत्रको विकासका लागि नयाँ सरकारी रणनीति

२१ साउन, काठमाडौं । नेपाल सरकारले देशमा सुचना प्रविधि क्षेत्रको तीव्र विकास र प्रवर्द्धनका लागि एक महत्त्वाकांक्षी नयाँ राष्ट्रिय रणनीति घोषणा गरेको छ। सञ्चार तथा सुचना प्रविधि मन्त्रालयले मंगलबार सार्वजनिक गरेको विस्तृत खाका अनुसार आगामी पाँच वर्षभित्र नेपाललाई सफ्टवेयर र डिजिटल सेवा निर्यातको प्रमुख केन्द्रका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखिएको छ। यस नयाँ नीतिले देशभित्र प्रविधिको आधुनिक पूर्वाधार स्तरोन्नति गर्दै वैदेशिक लगानी भित्र्याउन र लाखौँ युवाहरूलाई नयाँ रोजगारीका अवसरहरू प्रदान गर्न विशेष योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

प्रस्तावित नयाँ कार्ययोजनामा सुचना प्रविधि उद्योगलाई प्रवर्द्धन गर्न कर छुट, सहुलियतपूर्ण ऋण तथा पूर्वाधार निर्माणका विभिन्न विशेष कार्यक्रमहरू समावेश गरिएका छन्। सरकारले यो क्षेत्रमा सञ्चालित साना तथा मझौला स्टार्टअप कम्पनीहरूलाई व्यवसाय सुरु गरेको पहिलो तीन वर्षसम्म पूर्ण रूपमा कर छुट दिने कानुनी व्यवस्था गर्ने जनाएको छ। यसका साथै काठमाडौँ उपत्यका बाहिरका प्रमुख शहरहरू विराटनगर, पोखरा, बुटवल र धनगढी जस्ता क्षेत्रहरूमा अत्याधुनिक सुचना प्रविधि पार्कहरू निर्माण गरी साना शहरका प्रतिभाहरूलाई पनि आकर्षित गर्ने नीति लिइएको छ।

भर्खरै सार्वजनिक भएका विभिन्न तथ्याङ्कहरूका अनुसार हालैका वर्षहरूमा नेपालमा फ्रिलान्सिङ, सफ्टवेयर विकास र डिजिटल डेटा प्रशोधनका क्षेत्रमा शिक्षित युवाहरूको संलग्नता तीव्र गतिमा बढिरहेको छ। आर्थिक विश्लेषकहरूका अनुसार नेपालको अनुकूल भौगोलिक अवस्था, सस्तो श्रम र प्राविधिक रूपमा दक्ष युवा जनशक्तिको ठूलो संख्यालाई हेर्दा सुचना प्रविधि क्षेत्र नेपालको अर्थतन्त्रको बलियो आधारस्तम्भ बन्न सक्ने पूर्ण सम्भावना रहेको छ। विगतका दिनहरूमा अस्पष्ट सरकारी नीति र सुस्त गतिको इन्टरनेट पूर्वाधारका कारण यस क्षेत्रले अपेक्षित सफलता हासिल गर्न नसके तापनि नयाँ डिजिटल नीतिले ती पुराना अवरोधहरू हटाई नयाँ सम्भावनाको ढोका खोल्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।

यसका अतिरिक्त वैदेशिक मुद्रा आर्जनको दीगो स्रोत बनाउन र दक्ष प्रतिभाहरूको विदेश पलायन रोक्न पनि यो रणनीति कोशेढुङ्गा साबित हुने सरोकारवालाहरूको भनाइ छ। सरकारले निजी क्षेत्र तथा शैक्षिक संस्थाहरूसँगको प्रत्यक्ष सहकार्यमा प्रविधि सम्बन्धी उच्चस्तरीय तालिम र अनुसन्धानलाई प्राथमिक विद्यालय स्तरदेखि नै प्रवर्द्धन गर्ने योजना बनाएको छ। यदि यो रणनीतिलाई प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न सकियो भने आगामी दशकभित्र नेपाल दक्षिण एसियाली क्षेत्रमै एक सशक्त सुचना प्रविधि हबका रूपमा स्थापित हुन सक्ने निष्कर्ष निकालिएको छ।