काठमाडौं फोहोर व्यवस्थापन: बञ्चरेडाँडावासीको सास्ती र बालेन शाहको चुनौती

६ भदौ, काठमाडौं ।

काठमाडौं उपत्यकाको फोहोर व्यवस्थापन दीर्घकालीन रूपमा हल हुन नसक्दा ल्यान्डफिल्ड साइट क्षेत्र बञ्चरेडाँडाका स्थानीय बासिन्दा गम्भीर स्वास्थ्य तथा वातावरणीय जोखिममा परेका छन्। जनप्रतिनिधिहरूले चुनावअघि र पदभार ग्रहण गर्दा गरेका प्रतिबद्धताहरू पूर्ण रूपमा कार्यान्वयनमा आउन नसक्दा स्थानीयहरू आफ्नै घर-आँगनमा दुर्गन्ध र रोगको शिकार बन्न बाध्य भएका हुन्।

काठमाडौं महानगरपालिकाका प्रमुख बालेन शाहले पद सम्हालेसँगै उपत्यकाको फोहोरलाई वैज्ञानिक रूपमा वर्गीकरण गरी व्यवस्थापन गर्ने योजना सार्वजनिक गरेका थिए। यद्यपि, बञ्चरेडाँडा क्षेत्रमा नियमित रूपमा फोहोर थुपार्ने तर त्यसको असर न्यूनीकरणका लागि प्रभावकारी काम नगर्ने परिपाटीले गर्दा स्थानीयको दैनिकी कष्टकर बन्दै गएको छ। दुर्गन्ध र वातावरणीय प्रदूषणका कारण सो क्षेत्रका नागरिकहरू आफ्नै बस्ती छाड्नुपर्ने स्थितिमा पुगेको गुनासो गरिरहेका छन्।

विगत लामो समयदेखि काठमाडौंको फोहोरको दीर्घकालीन समाधानका लागि अनेकौँ अध्ययन, सम्झौता र नीतिगत छलफलहरू भए पनि तिनको व्यावहारिक कार्यान्वयन फितलो देखिएको छ। स्रोतमै फोहोरको वर्गीकरण गर्ने, जैविक फोहोरबाट मल बनाउने र बाँकी फोहोरलाई मात्र विसर्जन गर्ने योजनाहरू कागजी प्रक्रियामा मात्र सीमित भएका छन्। यसले गर्दा बञ्चरेडाँडा र सिसडोलवासीले वर्षौँदेखि भोग्दै आएको सास्ती कम हुन सकेको छैन।

स्थानीय बासिन्दाहरूले सरकार र स्थानीय तहले आफ्ना न्यूनतम मागहरू सम्बोधन नगरेको आरोप लगाएका छन्। आर्थिक सहयोगभन्दा पनि स्वच्छ वातावरणमा बाँच्न पाउने मौलिक अधिकारको प्रत्याभूति हुनुपर्ने उनीहरूको माग छ। फोहोर व्यवस्थापनलाई दीर्घकालीन समाधान दिन समयमै उपयुक्त प्रविधि र स्पष्ट रणनीतिको प्रयोग नगर्ने हो भने यसले आगामी दिनमा थप जटिल रूप लिने पक्का छ।

तसर्थ, काठमाडौं महानगरपालिका तथा सरोकारवाला निकायहरूले बञ्चरेडाँडाका बासिन्दाको स्वास्थ्य र सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखेर तत्काल ठोस कदम चाल्नु आवश्यक छ। प्रतिबद्धताहरूलाई नारामा मात्र सीमित नराखी व्यवहारमा उतारेर काठमाडौंलाई स्वच्छ बनाउनुका साथै प्रभावित क्षेत्रका नागरिकलाई सुरक्षित वातावरण प्रदान गर्नु नै अहिलेको मुख्य चुनौती हो।

यो पनि पढ्नुहोस: सुनको मूल्यमा फेरि भारी वृद्धि: तोलामा ३ हजार ३ सयले बढेर ३ लाख १६ हजार ७ सय पुग्यो, महात्मा गान्धीका ऐतिहासिक नोटहरू १ करोड ७० लाख डलरमा लिलाम, इतिहासकै नयाँ कीर्तिमान, गुल्मीमा बाँदर धपाउने क्रममा लडेर ५५ वर्षीया कमला पाण्डेको मृत्यु, महात्मा गान्धीका दुर्लभ हस्तलिखित ‘नोट’ १ करोड ७० लाख डलरमा बिक्री, बागमतीका मुख्यमन्त्री किरण थापाको विश्वासको मत लिने मिति संशोधन, भदौ ८ मा बैठक तय, भृकुटीमण्डप परिसरको व्यवस्थापन सुधार्न मन्त्री सीता बादीको बिहानै छड्के अनुगमन, विभिन्न स्वास्थ्य परिषद्हरूमा नयाँ नेतृत्व चयन: डा. श्रेष्ठ, डा. जोशी, डा. अर्याल र रमेश श्रेष्ठ नियुक्त, स्मार्ट टेलिकम प्रकरण: ८० लाख धरौटी बुझाएर नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैंकका सीईओ पाण्डे रिहा

पर्यटन प्रबन्धनको लागि tarevir.com,
नागरिक जिम्मेवारीको लागि jimmewari.com,
दक्ष सेवाहरूको लागिskillssewa.com
को सुरुवात गरिएको छ, जसले सेवाको सहज व्यापार र सचेतनाका लागि मञ्च प्रदान गर्नेछन्।