३ मंसिर, काठमाडौं ।
नेपालमा पछिल्लो समय प्रविधिको विकाससँगै बढ्दै गएको डिजिटल वित्तीय ठगी तथा साइबर अपराधका घटनालाई तत्काल सम्बोधन गर्ने उद्देश्यले नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसाधारणका लागि हटलाइन नम्बर १२४७ सञ्चालनमा ल्याएको छ। केन्द्रीय बैंकले वित्तीय प्रणालीमा डिजिटल माध्यमको प्रयोग बढ्दै जाँदा हुने सम्भावित जोखिम र ठगी नियन्त्रण गर्न यो कदम चालेको हो।
राष्ट्र बैंकका अनुसार अनलाइन बैंकिङ, मोबाइल बैंकिङ, क्युआर कोड, डिजिटल वालेट तथा अन्य इलेक्ट्रोनिक माध्यमबाट हुने गैरकानुनी कारोबार, ठगी वा खाताबाट अस्वाभाविक रूपमा रकम काटिएमा सर्वसाधारणले तुरुन्तै १२४७ मा फोन गरी उजुरी दर्ता गराउन सक्नेछन्। यो सेवामार्फत सेवाग्राहीले आफ्ना वित्तीय गुनासा र समस्याको तत्काल सम्बोधन पाउने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रविधिको विस्तारसँगै वित्तीय अपराधका स्वरूपहरू पनि जटिल बन्दै गएका छन्। सर्वसाधारणलाई विभिन्न लोभलालच वा डर देखाएर व्यक्तिगत गोपनीयता, पिन कोड, ओटीपी (OTP) तथा अन्य संवेदनशील जानकारी माग्ने र रकम ठगी गर्ने क्रम बढेकाले केन्द्रीय बैंकले विशेष सजग रहन आग्रह गरेको छ। कुनै पनि आधिकारिक वित्तीय संस्था वा बैंकका कर्मचारीले ग्राहकसँग गोपनीय पिन कोड वा ओटीपी माग्दैनन् भन्ने कुरामा स्पष्ट हुन बैंकले जोड दिएको छ।
राष्ट्र बैंकले सञ्चालनमा ल्याएको यस सेवामार्फत सर्वसाधारणले वित्तीय ठगीसम्बन्धी सूचना वा उजुरी तत्काल दिन सक्ने व्यवस्था मिलाइएको छ। प्राप्त उजुरीका आधारमा सम्बन्धित बैंक, वित्तीय संस्था वा नियमनकारी निकायसँग समन्वय गरी जोखिममा रहेको रकम जोगाउन तथा अनुसन्धान प्रक्रियालाई अगाडि बढाउने कार्य द्रुत गतिमा गरिने बैंकले जनाएको छ।
नेपालमा वित्तीय साक्षरताको कमी र नयाँ प्रविधिको प्रयोगमा सावधानी अपनाउन नसक्दा धेरै मानिसहरू ठगीको शिकार हुने गरेका छन्। केन्द्रीय बैंकले डिजिटल माध्यमबाट वित्तीय कारोबार गर्दा अपरिचित व्यक्ति वा अनधिकृत लिङ्कमा क्लिक नगर्न, शंकास्पद सन्देशहरूको पछि नलाग्न र आफ्नो सुरक्षा कोड कसैसँग साझा नगर्न निरन्तर सचेतना फैलाउँदै आएको छ।
वित्तीय क्षेत्रमा साइबर सुरक्षा सुदृढ बनाउन र आम उपभोक्ताको विश्वास कायम राख्न केन्द्रीय बैंकले पछिल्लो समय प्रविधिजन्य सुरक्षा व्यवस्थालाई कडा बनाउँदै लगेको छ। १२४७ नम्बरको यस सेवाले ठगीमा परेका पीडितहरूलाई तत्काल राहत र सहयोग पुर्याउनुका साथै आगामी दिनमा डिजिटल अपराध न्यूनीकरण गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास लिइएको छ।
थप उपयोगी लिङ्कहरू
Tourism & Management · Citizen Responsibility · Skill Services · Ramesh Poudel
यो सामग्री WpNewblog द्वारा तयार — www.rameshpoudel.com












Leave a Reply