भोटेकोशीमा बाढीको जोखिम: पूर्वसूचनामा ध्यान दिन आग्रह

१३ भदौ, काठमाडौं ।

भोटेकोशीमा बाढीको जोखिम कायमै रहेको जनाउँदै जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गतको बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले रसुवा तथा आसपासका नदी तटीय क्षेत्रका बासिन्दालाई उच्च सतर्कता अपनाउन अपिल गरेको छ। माथिल्लो तटीय क्षेत्रमा पहिरो वा हिमपहिरोका कारण थुनिएर बनेको प्राकृतिक ताल जुनसुकै बेला फुट्न सक्ने सम्भावना रहेकाले महाशाखाले सर्वसाधारणलाई नदी किनारमा आवतजावत नगर्न र पूर्वसूचना प्रणालीमा निरन्तर ध्यान दिन आग्रह गरेको हो।

महाशाखाका अनुसार हाल भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा पानीको जलसतह सामान्य अवस्थामा नै रहे तापनि माथिल्लो क्षेत्रको जोखिमका कारण जुनसुकै समयमा आकस्मिक बाढी आउन सक्ने खतरा कायमै छ। बाढीविद् विनोद पराजुलीका अनुसार हिमाली तथा माथिल्लो तटीय भूभागमा नदी थुनिएर बनेको जलाशय वा ताल फुटेमा तल्लो क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति हुन सक्ने भएकाले पूर्वसूचना पालना गर्दै समयमै सावधानी अपनाउनुपर्ने हुन्छ।

रसुवा जिल्ला भौगोलिक रूपमा अत्यन्तै संवेदनशील मानिन्छ। विशेष गरी मनसुनको समयमा तथा मनसुन उत्तरार्धतिर हिमाली भेगमा हुने भूक्षय, पहिरो र हिमपहिरोले साना-ठूला खोला तथा नदीहरू थुनिने समस्या बारम्बार दोहोरिने गरेको छ। भोटेकोशी नदी क्षेत्रमा उच्च हिमाली भूभागबाट आउने अनपेक्षित बाढीले विगतका वर्षहरूमा पनि सडक, पुल र तटीय बस्तीहरूमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको इतिहास रहेकाले यसपटक पनि जोखिमलाई गम्भीरताका साथ लिइएको छ।

भोटेकोशी नदी अगाडि बढेर त्रिशूली नदीमा मिसिने भएकाले भोटेकोशीमा आउने आकस्मिक बाढीको प्रत्यक्ष असर त्रिशूली नदी तटीय क्षेत्रमा समेत पर्ने देखिन्छ। यसबाट रसुवाको स्याफ्रुबेँसी, धुन्चे, कालिकास्थानका साथै नुवाकोट र धादिङका नदी किनारका बस्तीहरू प्रभावित हुन सक्ने जोखिम रहन्छ। महाशाखाले नदी किनारमा सञ्चालित जलविद्युत् आयोजना, निर्माण कार्यमा खटिएका श्रमिक तथा राजमार्ग भएर यात्रा गर्ने यात्रुहरूलाई सतर्क रहन निर्देशन दिएको छ।

विपद् व्यवस्थापनका लागि बाढी पूर्वानुमान महाशाखाले आफ्नो आधिकारिक वेबसाइट, सामाजिक सञ्जाल तथा एसएमएसमार्फत निरन्तर पूर्वसूचना जारी गरिरहेको छ। नदी तटीय क्षेत्रका स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय र जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिहरूलाई सम्भावित जोखिमको सामना गर्न पूर्वतयारी अवस्थामा रहन भनिएको छ। सर्वसाधारणलाई पनि आधिकारिक निकायबाट प्राप्त सूचनालाई मात्र विश्वास गर्न र अफवाहको पछि नलाग्न अनुरोध गरिएको छ।

जलवायु परिवर्तनका कारण पछिल्ला वर्षहरूमा हिमाली भेगमा यस्ता अनपेक्षित प्राकृतिक प्रकोपको जोखिम बढ्दै गएको छ। प्राकृतिक ताल फुटेर आउने बाढी अत्यन्त तीव्र गतिमा बहने भएकाले समयमै सूचना पाउनु र सुरक्षित स्थानमा सर्नु नै जीवन रक्षाको मुख्य उपाय हो। स्थानीय प्रशासनले दिएको निर्देशन पालन गरी जोखिमयुक्त क्षेत्रबाट टाढा रहन जलविद्युत् प्रवर्द्धक तथा सर्वसाधारण सबैमा महाशाखाको जोड छ।