सुडानमा सौर्य ऊर्जाको प्रयोग बढ्दो

२१ भदौ, काठमाडौं ।

सुडानमा सौर्य ऊर्जाको प्रयोग तीव्र रूपमा बढ्न थालेको छ। लामो समयदेखि जारी विनाशकारी गृहयुद्धका कारण देशको राष्ट्रिय विद्युत प्रणाली पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएपछि राजधानी खार्तुम र आसपासका क्षेत्रका बासिन्दाहरू विकल्पका रूपमा सौर्य ऊर्जातर्फ आकर्षित भएका हुन्। महिनौंसम्म हुने अन्धकार र निरन्तरको विद्युत कटौतीबाट जोगिनका लागि सर्वसाधारणले आफ्ना घर तथा साना व्यवसायहरूमा सौर्य प्यानल, इन्भर्टर र ब्याट्री जडान गर्न थालेका छन्।

सुडानमा जारी सशस्त्र संघर्षका क्रममा मुख्य विद्युत उत्पादन केन्द्र, सबस्टेशन तथा प्रसारण लाइनहरूमा गम्भीर क्षति पुगेको छ। यसले गर्दा देशका धेरैजसो क्षेत्रहरूमा केन्द्रीय ग्रिडबाट हुने बिजुली आपूर्ति पूर्ण रूपमा ठप्प बनेको छ। खार्तुमको भगिनी सहर ओम्दुरमानलगायतका क्षेत्रमा महिनौंसम्म बिजुली नहुँदा खानेपानी वितरण, स्वास्थ्य सेवा र सञ्चार प्रणालीसमेत गम्भीर रूपमा प्रभावित बनेका छन्।

राष्ट्रिय ग्रिड धरासायी बनेपछि नागरिकहरूले दैनिक जीवनयापनका लागि सुडानमा सौर्य ऊर्जालाई मुख्य विकल्पका रूपमा अपनाउन थालेका हुन्। खासगरी खाद्यान्न सुरक्षित राख्न, मोबाइल चार्ज गर्न, बत्ती बाल्न र पिउने पानी तान्नका लागि सौर्य प्रणालीको प्रयोग भइरहेको छ। बिजुलीको अभावमा भीषण गर्मी झेल्न बाध्य बासिन्दाहरूले आफ्नो क्षमताले भ्याएसम्म सौर्य उपकरण खरिद गरिरहेका छन्, जसका कारण स्थानीय बजारमा सौर्य उपकरणको माग उच्च बनेको छ।

सौर्य ऊर्जाप्रतिको आकर्षण बढे पनि यसको जडान लागत अत्यन्तै महँगो भएकाले अधिकांश गरिब तथा विस्थापित परिवारका लागि यो अझै पहुँचबाहिर छ। युद्धका कारण देशको अर्थतन्त्र जर्जर बनेको छ भने स्थानीय मुद्राको अवमूल्यन र तीव्र मुद्रास्फीतिका कारण सौर्य प्यानल र उच्च क्षमताका ब्याट्रीको मूल्य सर्वसाधारणको आर्थिक हैसियतभन्दा धेरै माथि पुगेको छ। एउटा सामान्य परिवारलाई न्यूनतम बिजुली पुऱ्याउने प्रणाली जडान गर्न पनि ठूलो धनराशि खर्चनुपर्ने बाध्यता छ।

आर्थिक अभावका कारण आफ्नै घरमा उपकरण जडान गर्न नसक्नेहरूका लागि स्थानीय स्तरमा सञ्चालित साना सौर्य स्टेशनहरू नयाँ विकल्प बनेका छन्। केही व्यवसायीहरूले ठूला सौर्य प्रणाली जडान गरी छिमेकीहरूलाई निश्चित शुल्कमा मोबाइल चार्ज गर्ने र पानी भर्ने सुविधा उपलब्ध गराउन थालेका छन्। यस्ता निजी तथा सामुदायिक प्रयासले पूर्ण अन्धकारमा रहेका सर्वसाधारणलाई केही हदसम्म राहत दिलाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय मानवीय सहायता संस्थाहरूका अनुसार युद्धग्रस्त सुडानमा स्वच्छ र दिगो ऊर्जाको पहुँच विस्तार नगरेसम्म मानवीय संकट अझ गहिरिने खतरा छ। अस्पताल तथा स्वास्थ्य केन्द्रहरूमा जीवनरक्षक उपकरण चलाउन र औषधि सुरक्षित राख्नका लागि पनि सौर्य ऊर्जा प्रणाली नै एक मात्र भरपर्दो माध्यम बन्दै गएको छ।

युद्धको विनाश र राष्ट्रिय पूर्वाधारको क्षतिबीच सुडानमा सौर्य ऊर्जा सर्वसाधारणका लागि केवल बिजुलीको विकल्प मात्र नभई जीवन रक्षाको प्रमुख आधार बनेको छ। सरकारले केन्द्रीय ग्रिड पुनःनिर्माण नगरेसम्म सुडानी नागरिकका लागि सौर्य प्रणाली नै अन्धकार पन्छाउने एक मात्र आशा बनेको छ।