नमुना बस्ती पहिरोको उच्च जोखिममा, ८ परिवार विस्थापित

२२ भदौ, काठमाडौं ।

नमुना बस्ती पहिरोको उच्च जोखिममा परेपछि आठ घरपरिवार पूर्ण रूपमा विस्थापित भएका छन्। निरन्तरको वर्षापछि बस्ती माथि र तलबाट पहिरो खस्न थालेपछि ठूलो भौतिक तथा मानवीय क्षति हुन नदिन प्रभावित परिवारहरूलाई सुरक्षित स्थानमा सारिएको छ। पहिरोको त्रासका कारण सिङ्गो बस्ती नै त्रसित बनेको छ।

वर्षाका कारण बस्तीको जमिन भासिने र खसिने क्रम बढेपछि विस्थापित भएका आठ परिवार हाल छिमेकी तथा नजिकैका सार्वजनिक भवनमा शरण लिएर बसिरहेका छन्। स्थानीयवासीका अनुसार पहिरोले घरका जग नै खोसिल्न थालेकाले बस्न नसकिने अवस्था सिर्जना भएको हो। वर्षा रोकिए पनि पहिरो खस्ने क्रम नरोकिएकाले थप घरहरू समेत जोखिममा परेका छन्।

एकीकृत वा नमुना बस्ती निर्माण गर्दा भौगर्भिक अध्ययन र माटोको अवस्थालाई ध्यान नदिई संरचना बनाउँदा यस्ता विपद् दोहोरिने गरेको विज्ञहरूको तर्क छ। कमजोर भू-बनोट भएको क्षेत्रमा बस्ती बसालिएकाले सामान्य वर्षामा पनि पहिरोको ठूलो खतरा सिर्जना हुने गरेको स्थानीयवासीको गुनासो छ। पूर्वतयारी र सुरक्षित भौगर्भिक परीक्षणबिना बनाइएका बस्तीमा नागरिकको सुरक्षा चुनौती थपिएको छ।

घटनाको जानकारी पाउनासाथ स्थानीय जनप्रतिनिधि, प्रहरी र उद्धार टोलीले प्रभावित क्षेत्रको स्थलगत निरीक्षण गरेका छन्। स्थानीय तहका तर्फबाट विस्थापित परिवारहरूलाई तत्कालका लागि खाद्यान्न, त्रिपाल तथा अन्य अत्यावश्यक आपतकालीन राहत सामग्री उपलब्ध गराउने काम भइरहेको छ। थप क्षति हुन नदिन उच्च जोखिममा रहेका अन्य घरधुरीलाई पनि सतर्क रहन र सुरक्षित स्थानमा सर्न आग्रह गरिएको छ।

पहिरो नियन्त्रणका लागि ग्याबिन जाली हाल्ने वा टेका दिने जस्ता अल्पकालीन उपाय प्रभावकारी नहुने देखिएकाले बस्तीलाई नै सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्नुपर्ने माग उठेको छ। प्राविधिक टोलीले विस्तृत अध्ययन गरी प्रतिवेदन पेश नगरेसम्म सो क्षेत्रमा बस्नु अत्यन्तै जोखिमपूर्ण हुने निष्कर्ष निकालिएको छ। जिल्ला विपद् व्यवस्थापन समितिले दीर्घकालीन समाधानका लागि माथिल्लो निकायसँग समन्वय भइरहेको जनाएको छ।

नेपालका पहाडी क्षेत्रमा मनसुनका बेला यस्ता पहिरोको जोखिम बर्सेनि बढ्दै गएको छ। भिरालो तथा कमजोर जमिनमा रहेका बस्तीहरूको पहिचान गरी बेलैमा स्थानान्तरण वा पहिरो रोकथामका उपाय नअपनाए अझ ठूलो विपद्को सामना गर्नुपर्ने देखिन्छ।