नेपाली कांग्रेस महाधिवेशन: नेतृत्व चयनमा नयाँ समीकरण

६ असोज, काठमाडौं ।

नेपाली कांग्रेसको आसन्न नेपाली कांग्रेस महाधिवेशनमा पार्टीभित्रको आन्तरिक समीकरण र नेतृत्व चयनको स्वरूपलाई लिएर राजनीतिक वृत्तमा व्यापक छलफल सुरु भएको छ। आगामी महाधिवेशनमा विगतका जस्तै गुटगत वा प्यानलगत प्रतिस्पर्धा नहुने र सर्वसम्मत वा व्यक्तिगत योग्यताका आधारमा नयाँ नेतृत्व चयनको प्रयास गरिने दाबी कांग्रेसका वरिष्ठ नेताहरूले गरेका छन्। विशेष गरी पार्टीको सर्वोच्च पद सभापतिमा युवा नेता गगन थापाको सशक्त दाबी र सर्वस्वीकार्य प्रभावका कारण प्यानल नै बनाएर चुनावी मैदानमा उत्रिनुपर्ने आवश्यकता घटेको विश्लेषण गर्न थालिएको छ।

नेपाली कांग्रेसको आन्तरिक राजनीतिमा दशकौँदेखि प्यानल बनाएर चुनाव लड्ने परिपाटी स्थापित रहँदै आएको थियो। महाधिवेशनका क्रममा संस्थापन र इतर समूहका रूपमा विभक्त भई महाधिवेशन प्रतिनिधिहरूलाई प्यानलगत आधारमा भोट माग्ने संस्कारले पार्टीभित्र गहिरो ध्रुवीकरण सिर्जना गर्ने गरेको थियो। तर, आसन्न महाधिवेशनको संघारमा पुग्दै गर्दा पार्टीका अधिकांश शीर्ष तथा दोस्रो तहका नेताहरू आन्तरिक विभाजनलाई कम गर्दै सर्वसम्मत वा स्वस्थ प्रतिस्पर्धाको बाटो रोज्नुपर्ने निष्कर्षमा पुगेका हुन्।

महामन्त्री गगन थापाले आगामी महाधिवेशनमा सभापति पदमा प्रतिस्पर्धा गर्ने स्पष्ट सङ्केत दिइसकेका छन्। पार्टीभित्र युवा पुस्ताको नेतृत्व परिवर्तनको तीव्र माग र आम कार्यकर्ताको चाहनालाई सम्बोधन गर्न थापा अग्रसर देखिएका छन्। पार्टीका प्रभावशाली नेताहरूका अनुसार थापाको बढ्दो लोकप्रियता र सङ्गठनात्मक पकडका कारण उनको विरुद्धमा छुट्टै प्यानल खडा गरेर प्रतिस्पर्धा गर्न अन्य पक्षलाई सहज छैन। यसले गर्दा नेतृत्व चयन प्रक्रियामा प्यानलगत भन्दा पनि व्यक्तिगत क्षमता र कार्ययोजनाका आधारमा चुनाव हुने सम्भावना बलियो बनेको छ।

कांग्रेसभित्र नेतृत्व चयन कसरी गर्ने भन्ने विषयमा दुईवटा धार स्पष्ट रूपमा देखिएका छन्। एउटा पक्षले लोकतान्त्रिक अभ्यास अनुसार प्यानल नबनाई खुल्ला प्रतिस्पर्धा हुनुपर्ने तर्क राखेको छ भने अर्को पक्षले पार्टीको एकता जोगाउन सकेसम्म सर्वसम्मत रूपमा पदाधिकारी र केन्द्रीय सदस्यहरूको टुंगो लगाउनुपर्नेमा जोड दिएको छ। विगतका महाधिवेशनहरूमा प्यानलगत प्रतिस्पर्धाले तल्लो तहसम्म नै गुटबन्दी बढाएको र निर्वाचनपछि पनि आन्तरिक कलह कायम नै रहने गरेकाले यस पटक यो शैली परिवर्तन गर्नुपर्ने दबाब बढेको छ।

आगामी महाधिवेशनलाई केवल नेतृत्व परिवर्तनको माध्यम मात्र नबनाएर पार्टीलाई वैचारिक र सांगठनिक रूपमा पुनर्जीवित गर्ने अवसरका रूपमा लिनुपर्ने आवाज कांग्रेसभित्र जोडदार रूपमा उठिरहेको छ। विगतमा प्यानलका कारण सक्षम र योग्य उम्मेदवारहरू पनि पराजित हुनुपरेको तितो अनुभवलाई ध्यानमा राख्दै यस पटक प्रत्येक पदमा स्वतन्त्र रूपमा योग्य व्यक्तिलाई चुन्ने वातावरण बनाइनुपर्नेमा महाधिवेशन प्रतिनिधिहरू सचेत देखिएका छन्।

समग्रमा, नेपाली कांग्रेसको आसन्न महाधिवेशनले पार्टीको भावी राजनीतिक दिशा तय गर्ने मात्र नभई नेपाली राजनीतिमा नयाँ नेतृत्वको उदयको ढोका पनि खोल्ने अपेक्षा गरिएको छ। प्यानलगत प्रतिस्पर्धाको परम्परालाई तोड्दै सर्वसम्मत वा स्वस्थ व्यक्तिगत प्रतिस्पर्धाबाट नेतृत्व चयन गर्न सके कांग्रेसले आफ्नो आन्तरिक लोकतन्त्रलाई थप परिपक्व, अनुशासित र सुदृढ बनाउने विश्वास लिइएको छ।