पोलियोमुक्त नेपाल कायम राख्न निरन्तर प्रयास आवश्यक

७ कात्तिक, काठमाडौं ।

विश्व पोलियो दिवसका अवसरमा विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको दक्षिण–पूर्वी एसिया क्षेत्रीय पोलियो उन्मूलन प्रमाणीकरण आयोगका अध्यक्ष प्रा. डा. सृजना श्रेष्ठले पोलियोमुक्त नेपालको स्थिति सधैँका लागि कायम राख्न निरन्तर सजगता र प्रभावकारी खोप कार्यक्रम आवश्यक रहेको बताउनुभएको छ। उहाँले एक विशेष भिडियो सन्देश जारी गर्दै नेपालले पोलियो उन्मूलनको क्षेत्रमा हासिल गरेको ऐतिहासिक उपलब्धि प्रशंसनीय भए पनि विश्वबाट पूर्ण रूपमा पोलियो निवारण नभएसम्म जोखिम कायमै रहने औँल्याउनुभयो।

प्रा. डा. श्रेष्ठका अनुसार नेपाल सन् २०१४ मा दक्षिण-पूर्वी एसियाली क्षेत्रका अन्य देशहरूसँगै पोलियोमुक्त घोषित भएको थियो। तर, विश्वका केही मुलुकहरूमा अझै पनि पोलियो भाइरसको जोखिम बाँकी नै रहेकाले नेपालमा पुनः भाइरस भित्रिन सक्ने खतरालाई नकार्न सकिँदैन। यसैले नेपालले प्राप्त गरेको यो अभूतपूर्व सफलतालाई जोगाइराख्न सरकार, स्वास्थ्यकर्मी तथा आम नागरिकले निरन्तर सजगता अपनाउनुपर्ने आवश्यकता छ।

बालबालिकालाई पोलियो रोगबाट जोगाउनका लागि नियमित खोप सेवालाई अझ सुदृढ र पहुँचयोग्य बनाउनुपर्नेमा डा. श्रेष्ठले जोड दिनुभयो। कुनै पनि बालबालिका खोप पाउनबाट वञ्चित नहोऊन् भन्नाका खातिर समुदाय स्तरसम्म खोप अभियान पुर्‍याउनु प्राथमिक दायित्व भएको उहाँको भनाइ छ। ओरल पोलियो भ्याक्सिन (ओपिभी) र इनएक्टिभेटेड पोलियो भ्याक्सिन (आइपिभी) को नियमित प्रयोगले बालबालिकामा रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता अभिवृद्धि गर्न मुख्य भूमिका खेल्छ।

यसका साथै, पोलियो रोगको सम्भावित पुनरागमन पत्ता लगाउन कडा निगरानी प्रणाली कायम राख्नु अनिवार्य हुन्छ। अकस्मात् हातखुट्टा लुलो हुने वा पक्षाघात हुने समस्या (एएफपी) देखा परेमा तुरुन्त स्वास्थ्य संस्थामा परीक्षण गराउने व्यवस्थालाई प्रभावकारी बनाइनुपर्ने डा. श्रेष्ठले स्पष्ट पार्नुभयो। यस्ता लक्षणहरूको सूक्ष्म निगरानीले भाइरसको उपस्थिति समयमै पहिचान गरी रोकथाम गर्न ठूलो सहयोग पुर्‍याउँछ।

विश्वव्यापी रूपमा पोलियो उन्मूलनको अन्तिम चरणमा पुगेको भए पनि केही देशहरूमा अझै पनि यसको सङ्क्रमण पूर्ण रूपमा नियन्त्रण भइसकेको छैन। अन्तर्राष्ट्रिय आवागमन र खुला सिमानाका कारण जोखिम सधैँ रहिरहने भएकाले सीमा नाकामा स्वास्थ्य जाँच तथा उच्च जनस्वास्थ्य सतर्कता महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

अन्तमा, प्रा. डा. सृजना श्रेष्ठले सम्पूर्ण अभिभावकहरूलाई आफ्ना बालबालिकालाई तोकिएको उमेरमा पोलियोविरुद्धको खोप अनिवार्य रूपमा लगाउन अपिल गर्नुभएको छ। नेपाललाई निरन्तर पोलियोमुक्त राखिरहन स्थानीय तह, स्वास्थ्य संस्था र आम सञ्चारमाध्यमले सचेतना फैलाउने कार्यलाई निरन्तरता दिनुपर्ने उहाँको निष्कर्ष रहेको छ।