तनहुँमा स्क्रब टाइफसको जोखिम: १५५ जनामा सङ्क्रमण

२५ कात्तिक, काठमाडौं ।

तनहुँमा स्क्रब टाइफस सङ्क्रमणको जोखिम तीव्र रूपमा बढेको पाइएको छ। चालु आर्थिक वर्षको असोज महिनामा मात्रै जिल्लाका सात स्थानीय तहका १५५ जना व्यक्तिमा स्क्रब टाइफसको सङ्क्रमण पुष्टि भएपछि जिल्लास्थित स्वास्थ्य निकायहरूले उच्च सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन्। वर्षायाम सकिएसँगै ग्रामीण तथा सहरी दुवै क्षेत्रमा यो रोगका बिरामीहरूको सङ्ख्या एक्कासि बढेको हो।

प्रादेशिक जनस्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार जिल्लाका विभिन्न भागमा स्क्रब टाइफसका बिरामीहरू दैनिक रूपमा स्वास्थ्य संस्थामा उपचारका लागि आउने क्रम जारी छ। सङ्क्रमितहरूमा कडा ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने र शरीरमा रातो डाबर देखिने जस्ता समस्याहरू पाइएका छन्। विशेष गरी ग्रामीण भेगमा खेतबारी र झाडीमा काम गर्ने क्रममा सानो जुम्रा जस्तै देखिने सङ्क्रमित ‘माइत’ (Mite) को टोकाइबाट यो रोग मानिसमा सर्ने गरेको छ।

स्क्रब टाइफस ‘ओरियन्सिया त्सुत्सुगामुसी’ नामक जीवाणुका कारण हुने एक प्रकारको गम्भीर सरुवा रोग हो। यो रोग मुसा वा अन्य साना जनावरमा पाइने सानो किर्ना वा जुम्रा वर्गको किटाणुले मानिसलाई टोक्दा फैलिन्छ। खेतबारी, झाडी र ओसिलो ठाउँमा काम गर्ने क्रममा सावधानी नअपाउँदा सङ्क्रमणको दर उच्च हुने गर्दछ। समयमै पहिचान र उपचार नभएमा यसले कलेजो, मृगौला, फोक्सो र मस्तिष्कजस्ता महत्त्वपूर्ण अङ्गहरूमा गम्भीर क्षति पुर्‍याउन सक्छ।

स्वास्थ्यकर्मीहरूका अनुसार स्क्रब टाइफस सङ्क्रमित व्यक्तिमा उच्च ज्वरो आउनुका साथै शरीर थकित हुने, मांसपेशी दुख्ने र आँखा रातो हुने जस्ता लक्षणहरू देखा पर्छन्। किटाणुले टोकेको ठाउँमा प्रायः कालो दाग वा पोलेको जस्तो खत बन्ने गर्दछ। समयमै सही पहिचान गरी एन्टिबायोटिक औषधिको प्रयोग गरिएमा यो रोग पूर्ण रूपमा निको हुने भएकाले उच्च ज्वरो आएमा तुरुन्त नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा परीक्षण गराउन चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन्।

स्क्रब टाइफसबाट बच्नका लागि व्यक्तिगत सरसफाइ र जैविक सुरक्षामा विशेष ध्यान दिनु आवश्यक मानिन्छ। खेतबारी वा झाडीमा जाँदा पूरा शरीर ढाक्ने लुगा लगाउने, किटाणु भगाउने मलमको प्रयोग गर्ने र घरवरिपरिको वातावरण सफा राख्नु नै यस रोगबाट बच्ने मुख्य उपाय हुन्। स्थानीय तह र जनस्वास्थ्य कार्यालयहरूले सङ्क्रमण नियन्त्रणका लागि जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने र अस्पतालहरूमा आवश्यक औषधिको व्यवस्था मिलाइरहेको जनाएका छन्।