जंगली हात्ती नियन्त्रण : झापामा सौर्य तारबार र ट्याक्टर माग

२८ कात्तिक, काठमाडौं ।

झापा : पूर्वी नेपालमा जंगली हात्ती नियन्त्रणका लागि नयाँ सौर्य विद्युतीय तारबार जडान गर्न र हात्ती धपाउने कार्यमा ट्याक्टरको प्रयोगलाई व्यापक बनाउन झापाका बासिन्दाले जोडदार माग गरेका छन्। झापाको मेचीनगर नगरपालिका–४ स्थित बाहुनडाँगी पुगेको उच्चस्तरीय प्रशासनिक तथा सुरक्षा निकायको टोलीसँग स्थानीयवासीले जंगली हात्तीका कारण भइरहेको धनजनको क्षति न्यूनीकरण गर्न तत्काल प्रभावकारी कदम चाल्न आग्रह गरेका हुन्।

शुक्रबार प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्रवणकुमार पोखरेलको नेतृत्वमा नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागका झापा प्रमुखहरू सम्मिलित टोलीले बाहुनडाँगी क्षेत्रको अनुगमन गरेको थियो। हात्ती प्रभावित क्षेत्रको स्थलगत निरीक्षणसँगै आयोजना गरिएको अन्तरक्रिया कार्यक्रममा स्थानीय अगुवा तथा बासिन्दाहरूले विगत लामो समयदेखि भोग्दै आएको वन्यजन्तु समस्या र त्यसको दीर्घकालीन समाधानका उपायहरूबारे आफ्ना भनाइहरू राखेका थिए।

कार्यक्रमका क्रममा स्थानीय बासिन्दा तथा सरोकारवालाहरूले बाहुनडाँगीका विभिन्न परम्परागत नाका तथा गौँडाबाट भारततर्फबाट भित्रिने जंगली हात्तीको बथानले झापा मात्र नभई छिमेकी जिल्लाहरू मोरङ र सुनसरीसम्म ठूलो विनाश पुर्‍याउँदै आएको जानकारी दिएका थिए। पुराना तारबारहरू जीर्ण बनेकाले हात्ती सहजै बस्ती र खेतीपातीमा पस्ने गरेकाले आधुनिक र बलियो सौर्य विद्युतीय तारबार अविलम्ब निर्माण गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ थियो।

यसैगरी, हात्ती मानव बस्तीमा प्रवेश गरेपछि त्यसलाई सुरक्षापूर्वक जंगलतर्फ धपाउनका लागि ट्याक्टर परिचालन गर्ने हालको अभ्यास प्रभावकारी देखिएकाले यसको प्रयोगलाई अझ व्यापक र व्यवस्थित बनाउनुपर्ने माग पनि जोडतोडका साथ उठाइएको छ। ट्याक्टरको ठूलो आवाज र लाइटको सहायताले हात्तीलाई मानव बस्तीबाट टाढा लान सहज हुने भएकाले स्थानीय तह र प्रशासनले यसका लागि आवश्यक इन्धन र उपकरणको व्यवस्था गर्नुपर्ने प्रस्ताव गरिएको छ।

स्थानीयका समस्या र मागहरू सुनेपछि प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्रवणकुमार पोखरेलले मानव-हात्ती द्वन्द्व नियन्त्रण गर्न जिल्ला प्रशासन कार्यालय गम्भीर रहेको बताउनुभयो। उहाँले सीमा क्षेत्रमा विद्युतीय तारबारको स्तरोन्नति गर्न, गस्ती बढाउन र स्थानीय निकायसँग समन्वय गरी आपतकालीन टोली तयार पार्न पहल गरिने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो। साथै, निकुञ्ज र वन मन्त्रालयसँग समन्वय गरी क्षतिपूर्तिको प्रक्रियालाई समेत सरल बनाइने आश्वासन टोलीले दिएको छ।

झापाको बाहुनडाँगी क्षेत्र नेपालमा जंगली हात्ती प्रवेश गर्ने मुख्य नाका मानिन्छ। यहाँ वर्षेनी हात्तीको आक्रमणबाट सर्वसाधारणले ज्यान गुमाउनुका साथै लाखौँ मूल्य बराबरको अन्नबाली र भौतिक संरचना नष्ट हुँदै आएको छ। स्थानीयबासीले दीर्घकालीन र प्रविधिमैत्री समाधान नअपनाएसम्म यो समस्या समाधान नहुने भन्दै राज्यको ध्यान आकर्षित गराएका छन्।