मञ्जुश्री पदमार्ग: हिमालको काखमा साहसिक यात्रा

२९ कात्तिक, काठमाडौं ।

मञ्जुश्री पदमार्ग तथा हिमाली क्षेत्रको आध्यात्मिक र साहसिक यात्राले पछिल्लो समय आन्तरिक एवम् बाह्य पर्यटकहरूलाई तीव्र रूपमा आकर्षित गरिरहेको छ। पौराणिक मान्यताअनुसार काठमाडौं उपत्यकाको जल निकास गरी मानव बस्ती योग्य बनाएका महामानव मञ्जुश्रीको ऐतिहासिक पदचाप पछ्याउँदै गरिने यो हिमाली यात्राले धार्मिक, सांस्कृतिक र प्राकृतिक सौन्दर्यलाई एकाकार गराएको छ। अत्यधिक चिसो मौसम, बाक्लो हिउँ र कठिन उकालाहरूको बाबजुद यस क्षेत्रमा पुग्ने यात्रुहरूले अलौकिक आत्मानन्द र अद्वितीय प्राकृतिक दृश्यहरूको अनुभव सँगाल्ने गरेका छन्।

सनातन तथा बौद्ध परम्परामा मञ्जुश्रीलाई ज्ञान, बुद्धि र विवेकका महाप्रतीक मानिन्छ। पौराणिक इतिहासअनुसार मञ्जुश्रीले महाचीनबाट आएर चोभारको डाँडामा आफ्नो खड्ग प्रहार गरी उपत्यकाको पानी बाहिर पठाएका थिए। सोही पौराणिक पृष्ठभूमि र मञ्जुश्रीको पदचापसँग जोडिएका क्षेत्रहरूलाई समेटेर विकास गरिएको मञ्जुश्री पदमार्गले पदयात्रीहरूलाई उच्च हिमाली भूभागको निकट पुर्‍याउँछ। यस यात्राका क्रममा हिमशिखरहरूको अनुपम सौन्दर्य नियाल्नुका साथै प्राचीन जनजीवन र सांस्कृतिक धरोहरहरूको प्रत्यक्ष अध्ययन गर्न पाइन्छ।

हिमाली भूगोलको यात्रा शारीरिक र मानसिक रूपमा निकै चुनौतीपूर्ण मानिन्छ। उच्च स्थानमा हुने न्यून अक्सिजन, माइनसमा झर्ने तापक्रम र हिउँले ढाकिएका साँघुरा बाटाहरूले यात्रालाई कडा परीक्षा जस्तै बनाउँछन्। यद्यपि, मञ्जुश्री पदमार्गमा अघि बढ्दै जाँदा वरपर देखिने सेताम्मे हिमशृङ्खला र शान्त प्राकृतिक वातावरणले यात्रुको सम्पूर्ण शारीरिक थकान मेटाइदिन्छ। हिउँमा पाइला हाल्दा र तीव्र उकालो काट्दा महसुस हुने चिसोका बिच पनि मनमा एक किसिमको ऊर्जा र अभूतपूर्व आत्मानन्द सञ्चार हुने पदयात्रीहरूको अनुभव छ।

यस प्रकारका ऐतिहासिक र प्राकृतिक पदमार्गहरूको प्रवर्द्धनले स्थानीय पर्यटन तथा ग्रामीण अर्थतन्त्रमा ठूलो योगदान पुर्‍याएको छ। हिमाली भेगका होटेल, होमस्टे, पदयात्रा पथप्रदर्शक (गाइड) र स्थानीय उत्पादनको बिक्री वितरणमा वृद्धि आएको छ। मञ्जुश्री पदमार्ग जस्ता महत्त्व बोकेका मार्गहरूको थप प्रचार-प्रसार, बाटोको स्तरोन्नति र सुरक्षा प्रबन्ध मिलाउन सके नेपालको पर्यटन क्षेत्रले अझ नयाँ उचाइ लिने देखिन्छ।

पर्यावरणीय दृष्टिकोणले पनि हिमाली क्षेत्रको संरक्षण अत्यन्त संवेदनशील विषय हो। धार्मिक र सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको यो पदयात्रा केवल शारीरिक भ्रमण मात्र नभई प्रकृतिसँग एकाकार हुने र आध्यात्मिक शान्ति प्राप्त गर्ने माध्यम बनेको छ। अनौठो प्राकृतिक सौन्दर्य र ऐतिहासिक कथा बोकेको यो हिमाली यात्रा साहसिक पर्यटनका पारखीहरूका लागि सदैव प्रेरणाको स्रोत बनिरहनेछ।