अमेरिका, बेलायत र अस्ट्रेलियाले समुद्रमुनि चल्ने ड्रोन प्रविधि विकास गर्ने

१७ जेठ, काठमाडौं | अमेरिका, बेलायत र अस्ट्रेलियाबीचको सुरक्षा साझेदारी ओकस (AUKUS) अन्तर्गत समुद्रमुनि सञ्चालन हुने अत्याधुनिक मानवरहित ड्रोन प्रविधि विकास गर्ने निर्णय गरिएको छ। सिंगापुरमा सम्पन्न सुरक्षा सम्मेलन सांग्रिला डायलोग पछि तीनै देशका रक्षा मन्त्रीहरूले संयुक्त रूपमा उक्त घोषणा गरेका हुन्।

नयाँ प्रविधि अन्तर्गत विकसित हुने अनक्रुड अन्डरसी भेइकल (Uncrewed Undersea Vehicle) ले समुद्रभित्रका महत्वपूर्ण पूर्वाधार, विशेषगरी समुद्री सञ्चार केबलहरूको सुरक्षा, निगरानी, सूचना संकलन तथा सैन्य अभियान सञ्चालनमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ। परियोजना आगामी वर्षभित्र प्रारम्भिक रूपमा तयार हुने लक्ष्य राखिएको छ।बेलायती रक्षामन्त्री जन हिलीका अनुसार बेलायतले मात्रै यस परियोजनामा करिब १५ करोड पाउन्ड (झण्डै २० करोड अमेरिकी डलर) बराबरको लगानी गर्नेछ। यद्यपि परियोजनाको कुल लागतबारे विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गरिएको छैन।

ओकसको ‘पिलर टु’ अन्तर्गत पहिलो प्रमुख परियोजना

सन् २०२१ मा स्थापना भएको ओकस सुरक्षा सम्झौताको मुख्य उद्देश्य उन्नत रक्षा प्रविधि विकास तथा सैन्य सहकार्य विस्तार गर्नु हो। नयाँ समुद्रमुनि ड्रोन परियोजना ओकसको ‘पिलर टु’ अन्तर्गतको पहिलो ठूलो संयुक्त रक्षा परियोजना मानिएको छ।

यस कार्यक्रमअन्तर्गत तीन देशले हाइपरसोनिक हतियार, अन्डरवाटर रोबोटिक्स, आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स र अन्य आधुनिक सैन्य प्रविधिमा सहकार्य गरिरहेका छन्। नयाँ ड्रोन प्रणालीले समुद्री निगरानी, सुरक्षा, रसद व्यवस्थापन र आवश्यक परे आक्रमणकारी कार्यसमेत गर्न सक्ने बताइएको छ।

चीन र रुसको गतिविधिप्रति बढ्दो चिन्ता

विश्लेषकहरूले ओकसको यो कदमलाई हिन्द–प्रशान्त क्षेत्रमा चीनको बढ्दो सैन्य प्रभाव तथा विश्वभर समुद्री पूर्वाधारमा देखिएको सुरक्षा चुनौतीसँग जोडेर हेरेका छन्।हालका वर्षहरूमा समुद्रमुनि बिछ्याइएका इन्टरनेट तथा सञ्चार केबलहरूमा क्षति पुगेका घटनाहरू बढेका छन्। बेलायतले रुसमाथि समुद्री केबल र पाइपलाइनमाथि गुप्त गतिविधि सञ्चालन गरेको आरोप लगाउँदै आएको छ भने ताइवान र युरोपका केही क्षेत्रमा चिनियाँ जहाजहरूको गतिविधिप्रति पनि चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।यद्यपि तीनै देशका रक्षामन्त्रीहरूले नयाँ प्रविधि कुनै एक देशलाई लक्षित गरेर विकास गरिएको हो भन्ने दाबीलाई स्वीकार गरेका छैनन्।

अस्ट्रेलियाको ऐतिहासिक रक्षा परियोजना

ओकसको अर्को महत्वपूर्ण कार्यक्रम ‘पिलर वान’ अन्तर्गत अस्ट्रेलियाका लागि परमाणु ऊर्जाबाट सञ्चालन हुने आधुनिक आक्रमणकारी पनडुब्बी निर्माणको प्रक्रिया पनि जारी छ। यो अस्ट्रेलियाको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो रक्षा परियोजना मानिएको छ।

यद्यपि यी पनडुब्बीहरू सन् २०४० को दशकअघि सञ्चालनमा आउने सम्भावना कम रहेको बताइएको छ। त्यसअघि अमेरिका र बेलायतका आणविक पनडुब्बीहरू अस्ट्रेलियामा तैनाथ गरिने योजना रहेको छ।अस्ट्रेलियाका रक्षामन्त्री रिचर्ड मार्ल्सले यो परियोजना राष्ट्रिय सुरक्षाका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण भएको भन्दै यसको कुनै वैकल्पिक योजना नरहेको बताएका छन्।

रक्षा विशेषज्ञहरूका अनुसार समुद्रमुनि चल्ने ड्रोन प्रविधिको विकासले भविष्यको समुद्री सुरक्षा रणनीतिमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ। विशेषगरी सञ्चार केबल, ऊर्जा पूर्वाधार तथा रणनीतिक समुद्री मार्गहरूको सुरक्षा अब परम्परागत नौसैनिक शक्तिसँगै स्वचालित प्रविधिमा पनि निर्भर हुने देखिएको छ।

यो पनि पढ्नुहोस:पार्टी जागरण अभियानमार्फत गाउँ पस्दै एमाले, आज यी प्रदेशमा वर्षाको सम्भावना, तराई र पहाडी क्षेत्रमा हावाहुरीको चेतावनी, बैंकमा निष्क्रिय रहेको कोषको रकम सरकारले चलाउने, हकवालाले दाबी गरे फिर्ता हुने, विश्वकप खेल्ने इरानको टोलीलाई अझै अमेरिकाले दिएन भिसा | २०२६ FIFA World Cup,  आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट संसद्‌मा सार्वजनिक हुँदै, मुग्लिन–पोखराको सडक खण्ड आगामी असारसम्म पूरा नहुने, आज बकर इद मनाइँदै, देशभर सार्वजनिक बिदा,  कसरी चल्दैछ विज्ञान, प्रविधि, अनुसन्धान तथा नवप्रवर्तन मन्त्रालय ?, पाल्पा मिसन अस्पतालकी डाक्टर हुँ भन्दै फेसबुकबाट नग्न तस्बिर माग्ने पक्राउ, पछिल्लो इजरायली आक्रमणमा कम्तीमा ३१ लेबनानीको मृत्यु,    पर्यटन प्रवर्धन र आगन्तुकहरुको लागि Tarevir.com को सुरुवात