चीन-नेपाल आपतकालीन मौसम तथा जलविज्ञान सूचना आदानप्रदान

१९ भदौ, काठमाडौं ।

चीन-नेपाल आपतकालीन मौसम सूचना र जलविज्ञानसम्बन्धी निगरानी तथ्याङ्क निरन्तर रूपमा आदानप्रदान गर्ने विषयमा दुवै देशबीच सहमति भएको छ। काठमाडौँस्थित चिनियाँ दूतावासका अनुसार प्राकृतिक विपद् व्यवस्थापन, उद्धार तथा राहत कार्यलाई थप प्रभावकारी र द्रुत बनाउने उद्देश्यले चीनको जलस्रोत मन्त्रालय तथा मौसम अधिकारीहरूले नेपाललाई सीमा क्षेत्रका नदी, हिमताल र सम्भावित विपद् जोखिमसम्बन्धी अध्यावधिक जानकारी उपलब्ध गराउने भएका हुन्।

हालै चीन-नेपाल सीमानाका केरुङ-रसुवागढी क्षेत्रमा गएको भीषण पहिरो तथा अविरल वर्षाका कारण उत्पन्न जोखिमपूर्ण अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै चिनियाँ पक्षले विशेष सतर्कता अपनाएको छ। पहिरोका कारण नदीहरूमा सिर्जना हुन सक्ने अस्थायी अवरोध (ब्यारियर), बाँध फुट्ने खतरा तथा हिमताल विस्फोटन (जीएलओएफ) जस्ता गम्भीर प्राकृतिक जोखिमका बारेमा नेपाली निकायहरूलाई समयमै पूर्वसूचना प्रणालीमार्फत सूचित गरिनेछ।

नेपालका उत्तरी हिमाली क्षेत्रहरू चीनको तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रसँग जोडिएकाले सीमापारिका जलाधार तथा नदी प्रणालीमा हुने साना परिवर्तनले पनि तल्लो तटीय क्षेत्रका नेपाली बस्तीहरूमा ठूलो असर पार्ने गर्दछ। सीमापारि पहिरोले नदी थुनिने वा हिमताल विस्फोट हुने जोखिम सधैँ कायम रहने भएकाले दुवै देशका प्राविधिक निकायहरूबीच प्रत्यक्ष सूचना आदानप्रदान हुनु अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण मानिएको छ।

विपद् राहत तथा उद्धार कार्यलाई प्रविधिमैत्री र प्रभावकारी बनाउन चीन र नेपालका जलस्रोत तथा मौसम विभागका अधिकारीहरू निरन्तर संवादमा रहनेछन्। चिनियाँ अधिकारीहरूले सीमावर्ती जलविज्ञान अनुगमन केन्द्रहरूबाट सङ्कलित वास्तविक समय (रियल टाइम) को तथ्याङ्क नेपाली समकक्षीहरूलाई उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। यस कदमले सम्भावित बाढी र पहिरोबाट हुने जीउधनको क्षति न्यूनीकरणमा उल्लेख्य सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

नेपाल र चीनबीच लामो समयदेखि विपद् व्यवस्थापन र मौसम पूर्वानुमानका क्षेत्रमा सहयोग आदानप्रदान हुँदै आएको छ। विशेष गरी भोटेकोशी, त्रिशूली तथा अरुण जस्ता सीमापारिबाट बहने प्रमुख नदीहरूमा आउन सक्ने बाढीको पूर्वसूचना प्रणालीलाई थप मजबुत बनाउन यो समझदारी फलदायी हुनेछ। दुवै देशका विपद् व्यवस्थापन संयन्त्रहरूले संयुक्त रूपमा जोखिमको पहिचान गरी पूर्वतयारी तीव्र पार्ने रणनीति तय गरेका छन्।

जलवायु परिवर्तनका कारण हिमाली क्षेत्रमा विपद्का घटनाहरू बढ्दै गइरहेको सन्दर्भमा यो सूचना आदानप्रदानलाई विज्ञहरूले निकै सकारात्मक कदमका रूपमा लिएका छन्। सीमा क्षेत्रमा कुनै पनि प्राकृतिक सङ्कट उत्पन्न हुनासाथ पूर्वसूचना प्राप्त हुँदा तल्लो तटीय क्षेत्रका नागरिकलाई सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्न र उद्धार टोलीहरू तत्काल परिचालन गर्न मद्दत पुग्नेछ।