धान नकाट्न मौसम विभागको आग्रह: बाढी र पहिरोको जोखिम

१० असोज, काठमाडौं ।

देशभर भइरहेको अविरल वर्षाका कारण बाढी र पहिरोको जोखिम उच्च बनेपछि जल तथा मौसम विज्ञान विभागले किसानहरूलाई धान नकाट्न मौसम विभागको आग्रह गर्दै उच्च सतर्कता अपनाउन अपिल गरेको छ। मौसमविद्हरूका अनुसार मौसममा पूर्ण सुधार नआएसम्म पाकेको धान बाली काट्दा क्षति हुनसक्ने भएकाले केही दिन पर्खन आग्रह गरिएको हो। विशेष गरी नदी तटीय क्षेत्र तथा पहिरोको जोखिम रहेका संवेदनशील स्थानमा बसोबास गर्ने सर्वसाधारणलाई विशेष सजगता अपनाउन विभागले सूचना जारी गरेको छ।

विभागका मौसमविद् रोजन लामिछानेका अनुसार जलवाष्पयुक्त वायुको प्रभावका कारण देशका अधिकांश भूभागमा मध्यमदेखि भारी वर्षा भइरहेको छ। यस्तो अवस्थामा हतारमा धान काट्दा खेतमै पानी भरिएर वा बाढीले बगाएर बाली पूर्ण रूपमा नष्ट हुने सम्भावना अत्यधिक रहन्छ। भित्र्याउने तयारीमा रहेको बाली वर्षाका कारण कुहिने र बिग्रन सक्ने भएकाले मौसम सफा नभएसम्म धान नकाट्न र काटिसकेको धानलाई पनि सुरक्षित तथा ओभानो स्थानमा राख्न मौसमविद्हरूले सुझाव दिएका छन्।

अविरल वर्षासँगै देशका मुख्य तथा सहायक नदीहरूमा जलसतह उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। पहाडी भूभागमा साना-ठूला पहिरो जाने र तराईका विभिन्न क्षेत्रहरू जलमग्न हुने क्रम सुरु भइसकेकाले सतर्कता बढाउन आवश्यक देखिएको छ। बाढी र पहिरोका कारण हुन सक्ने जनधनको क्षति न्यूनीकरणका लागि जोखिमयुक्त क्षेत्रका बासिन्दालाई पूर्वतयारीमा रहन र नदी आसपास नजान आग्रह गरिएको छ।

नेपालमा असोज र कात्तिक महिना धान बाली भित्र्याउने मुख्य मौसम मानिन्छ। तर, मनसुन बाहिरिने समयमा वा बेमौसमी रूपमा हुने अत्यधिक वर्षाले हरेक वर्ष किसानहरूलाई ठूलो आर्थिक मार पार्दै आएको छ। विगतका वर्षहरूमा पनि धान काटिसकेपछि आएको बेमौसमी वर्षाले हजारौँ हेक्टरमा लगाइएको धान बाली नष्ट पारेको नजिर रहेकाले यसपटक विभागको पूर्वसूचनालाई गम्भीरतापूर्वक लिन कृषि विज्ञहरूले पनि जोड दिएका छन्।

मौसम पूर्वाभ्यास तथा चेतावनी प्रणालीलाई ध्यानमा राख्दै स्थानीय तह र सरोकारवाला निकायहरूले पनि किसानहरूलाई सचेत गराउन थालेका छन्। विभागले नियमित रूपमा जारी गर्ने मौसम बुलेटिन र बाढीसम्बन्धी अद्यावधिक सूचना हेरेर मात्र कृषि कर्म अघि बढाउन किसानलाई अनुरोध गरिएको छ। मौसमविद्हरूका अनुसार आगामी केही दिनसम्म देशका धेरै ठाउँमा बदली र वर्षाको सम्भावना कायम रहनेछ।

तसर्थ, प्राकृतिक विपत्तिको जोखिम कम गर्न र वर्षभरिको मिहिनेतबाट उब्जाइएको अन्नबाली जोगाउन मौसम अनुकूल नभएसम्म धैर्यता अपनाउनु नै बुद्धिमानी हुनेछ। आपत्कालीन अवस्था आएमा वा नदीको जलसतह खतराको बिन्दु पार गरेमा तुरुन्त सुरक्षित स्थानमा जान र नजिकैको सुरक्षा निकाय वा स्थानीय प्रतिनिधिहरूलाई खबर गर्न पनि मौसम विज्ञान विभागले अपिल गरेको छ।