नोबेल पुरस्कार: विज्ञान क्षेत्रका उत्कृष्ट खोज सम्मानित

२२ असोज, काठमाडौं ।

नोबेल पुरस्कार समितिले विज्ञान जगत्मा ऐतिहासिक योगदान पुर्‍याउने अनुसन्धानकर्ताहरूलाई यस वर्षको प्रतिष्ठित पुरस्कार प्रदान गर्ने घोषणा गरेको छ। अन्तरिक्षबाट आउने सूक्ष्म कण न्युट्रिनोको पहिचान गर्ने र जीवहरूको अस्तित्वसँग जोडिएका जटिल रासायनिक प्रक्रियाहरूको रहस्योद्घाटन गर्ने वैज्ञानिकहरूलाई यस वर्षको भौतिकशास्त्र र रसायनशास्त्रतर्फको पुरस्कारका लागि चयन गरिएको हो। मानव ज्ञानको दायरालाई अझ फराकिलो बनाउन यी अनुसन्धानहरूले अतुलनीय योगदान पुर्‍याएको नोबेल छनोट समितिले जनाएको छ।

ब्रह्माण्डको उत्पत्ति र संरचना बुझ्न अत्यन्त महत्त्वपूर्ण मानिने अन्तरिक्षीय न्युट्रिनो (Neutrinos) सम्बन्धी खोजले खगोल भौतिकशास्त्रको क्षेत्रमा नयाँ आयाम थपेको छ। सुदूर अन्तरिक्षका विभिन्न तारा तथा सुपरनोवा विष्फोटका क्रममा उत्पन्न हुने यी अत्यन्त सूक्ष्म कणहरूलाई पत्ता लगाउन वैज्ञानिकहरूले लामो समयदेखि जटिल प्रयोगशाला र प्रविधिको प्रयोग गर्दै आएका थिए। यो खोजले अन्तरिक्षीय किरणहरू र ब्रह्माण्डका अदृश्य रहस्यहरूलाई नजिकबाट अध्ययन गर्न नयाँ बाटो खोलेको छ।

अर्कोतर्फ, जीवहरूको जीवन चक्र र तिनीहरूभित्र निरन्तर चलिरहने रासायनिक संरचनाहरूको खोजी गर्ने वैज्ञानिकहरूलाई पनि सम्मानित गरिएको छ। जीवित प्राणीहरूको कोषमा हुने आणविक अन्तरक्रिया र रासायनिक प्रतिक्रियाहरूलाई सूक्ष्म रूपमा अध्ययन गरी उनीहरूले जीवनका मूलभूत आधारहरू स्पष्ट पारेका छन्। यस खोजले भविष्यमा नयाँ औषधिहरूको निर्माण, आनुवंशिक विकारहरूको उपचार र जीवविज्ञानका असुल्झिएका प्रश्नहरू समाधान गर्न ठूलो मद्दत पुर्‍याउने छ।

नोबेल पुरस्कार समितिका अनुसार विज्ञानका क्षेत्रमा भएका यी घोषणा पश्चात् अब अन्य महत्त्वपूर्ण विधायतीत पुरस्कारहरूको घोषणा गर्ने क्रम जारी रहनेछ। आगामी तालिका अनुसार बिहीवार साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार विजेताको नाम सार्वजनिक गरिनेछ। साहित्य क्षेत्रमा उत्कृष्ट योगदान पुर्‍याउने स्रष्टालाई प्रदान गरिने यस पुरस्कारप्रति विश्वभरका साहित्यप्रेमीहरूको चासो रहने गरेको छ।

यसै गरी, विश्वव्यापी शान्ति र भाइचारा अभिवृद्धिमा विशेष योगदान पुर्‍याउने व्यक्तित्व वा संस्थालाई प्रदान गरिने बहुप्रतिक्षित नोबेल शान्ति पुरस्कारको घोषणा शुक्रवार गरिनेछ। आगामी सोमवार अर्थशास्त्रतर्फको नोबेल स्मृति पुरस्कारको घोषणा गरेसँगै यस वर्षको पुरस्कार घोषणा कार्यक्रम औपचारिक रूपमा समापन हुनेछ। हरेक वर्ष अल्फ्रेड नोबेलको स्मृतिमा प्रदान गरिने यी पुरस्कारहरूलाई विश्वकै सर्वोच्च र प्रतिष्ठित सम्मान मानिन्छ।