लक्ष्मीपूजा: काठमाडौँ उपत्यकामा झिलिमिली र उमङ्ग

२३ कात्तिक, काठमाडौं ।

लक्ष्मीपूजाको पावन अवसरमा काठमाडौँ उपत्यकालगायत देशभर दीपावली गरी भव्य रूपमा हर्षोल्लास मनाइएको छ। तिहार अर्थात् यमपञ्चकको तेस्रो दिन आइतबार धनधान्य र सम्पन्नताकी देवी महालक्ष्मीको श्रद्धा भक्तिपूर्वक पूजा-आराधना गर्दै सम्पूर्ण नेपालीहरूले आफ्ना घर, पसल, उद्योग तथा व्यापारिक प्रतिष्ठानहरूलाई झिलिमिली बत्ती र फूलका मालाले सजाएका छन्। साँझ पर्नासाथ उज्यालोको पर्वका रूपमा लिइने तिहारको रौनकले राजधानी काठमाडौँ उपत्यका ढकमक्क बलेको छ।

काठमाडौँका ऐतिहासिक तथा प्रमुख व्यापारिक क्षेत्रहरूमा लक्ष्मीपूजाको साँझ विशेष उमङ्ग र आकर्षण देखिएको छ। धरहरा, स्वयम्भू, न्युरोड, महाबौद्ध, नयाँ बानेश्वर, कोटेश्वर लगायतका क्षेत्रहरू रङ्गीचङ्गी विद्युतीय बत्ती, पाला र दियोको उज्यालोले जगमग बनेका छन्। उज्यालोको साटासाटसँगै सर्वसाधारणहरू रातको समयमा पनि मुख्य-मुख्य सडक तथा व्यापारिक केन्द्रहरूमा झिलिमिली दृश्य नियाल्न र तस्बिर खिच्न निस्किएका थिए। शहरका ठूला भवन, बैंक तथा वित्तीय संस्था र मलहरूमा सजाइएका आकर्षक बत्तीहरूले उपत्यकाको दृश्य निकै मनोरम बनाएका छन्।

हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको परम्पराअनुसार लक्ष्मीपूजाका दिन घरको आँगन, मूल ढोकादेखि पूजाकोठासम्म रातोमाटो र विभिन्न रङहरू प्रयोग गरी आकर्षक ‘रङ्गोली’ बनाउने गरिन्छ। देवी लक्ष्मीलाई आफ्नो घरमा आमन्त्रण गर्नका लागि सयपत्री र मखमली फूलका मालाका साथै चामलको पीठो र अबिरले लक्ष्मीको पाइला बनाउने धार्मिक विधि सम्पन्न गरिएको छ। साँझपख घरभरि दियो र बत्ती बालेर लक्ष्मीको स्वागत गर्दै धनधान्य, सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गरिएको छ।

धार्मिक मान्यता अनुसार लक्ष्मीपूजाका दिन घर र वरपरको वातावरण सफासुग्घर राखेमा देवी लक्ष्मीको स्थायी वास हुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ। सोहीअनुसार एकाबिहानैदेखि सर्वसाधारणहरू आफ्नो घरआँगन सरसफाइ र सजावटमा व्यस्त रहेका थिए। व्यापारिक प्रतिष्ठानहरूमा भने यस दिन नयाँ खाता सञ्चालन गर्ने र विशेष पूजाआजा गरी मिठाइ वितरण गर्ने परम्परा समेत सम्पन्न भएको छ। साँझपख घर-घरमा महालक्ष्मीको पूजापाठ सकेपछि चेलीबेटी तथा बालबालिकाहरू भैलो खेल्दै रमाइलो गर्ने क्रम पनि सुरु भएको छ।

नेपालमा तिहार पर्व केवल धार्मिक अनुष्ठानमा मात्र सीमित नरही भातृत्व, उज्यालो र रङहरूको उत्सवका रूपमा स्थापित छ। अन्धकारमाथि उज्यालोको विजयको प्रतीक मानिने यो पर्वले समाजमा एकता, भाइचारा र सकारात्मक ऊर्जा प्रवाह गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ। उपत्यकाका अग्ला डाँडा तथा भ्यू-पोइन्टहरूबाट हेर्दा सिङ्गो काठमाडौँ उपत्यका नै दीपको सागरजस्तै मनोरम र उज्यालो देखिएको छ।