रक्तचाप र डिप्रेसनको औषधि सेवनमा गर्मीमा अपनाउनुहोस् सावधानी

८ भदौ, काठमाडौं ।

गर्मीयाममा अत्यधिक पसिना आउने, शरीरको तापक्रम सामान्य हुन लामो समय लाग्ने र कडा थकान महसुस हुने समस्या धेरैमा देखिन्छ। तर, यी लक्षणहरू केवल वातावरणीय गर्मीका कारण मात्र नभई तपाईंले नियमित प्रयोग गर्ने रक्तचाप र डिप्रेसनको औषधि का असर पनि हुन सक्छन्। स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार मानसिक स्वास्थ्य तथा उच्च रक्तचाप नियन्त्रणका लागि खाइने केही विशेष औषधिहरूले शरीरको प्राकृतिक तापक्रम सन्तुलन राख्ने क्षमतामा नकारात्मक प्रभाव पार्छन्।

सामान्यतया हाम्रो शरीरले पसिना निकालेर वा छालाको सतहमा रक्तनलीहरू फैलाएर आन्तरिक तापक्रम नियन्त्रण गर्छ। तर, डिप्रेसन र अन्य मानसिक स्वास्थ्य समस्यामा प्रयोग गरिने औषधिको नियमित सेवनले मस्तिष्कको त्यो भागलाई प्रभावित पार्छ, जसले शरीरको तापक्रम नियन्त्रण गर्दछ। यसका साथै यी औषधिहरूले पसिना आउने ग्रन्थिहरूलाई सुस्त बनाइदिने वा अत्यधिक सक्रिय गराइदिने हुँदा शरीरले वातावरण अनुसार तापक्रम समायोजन गर्न सक्दैन।

त्यसैगरी, उच्च रक्तचाप नियन्त्रणका लागि प्रयोग गरिने केही औषधिहरू जस्तै पिसाब बढाउने औषधि (डाइयुरेटिक्स) ले शरीरबाट पानी र आवश्यक खनिज पदार्थ बाहिर निकाल्छन्। गर्मी महिनामा यस्ता औषधि सेवन गर्दा शरीरमा जलवियोजन अर्थात् डिहाइड्रेसनको जोखिम तीव्र रूपमा बढ्छ। अर्कोतर्फ, मुटुको धड्कन नियन्त्रण गर्ने र रक्तचाप घटाउने बेटा-ब्लकर्स जस्ता औषधिहरूले छालासम्म पुग्ने रक्तप्रवाह घटाउने भएकाले शरीरलाई स्वाभाविक रूपमा चिसो बनाउने प्रक्रिया ढिलो हुनपुग्छ।

विज्ञहरूका अनुसार गर्मीयाममा यस्ता औषधि प्रयोगकर्ताहरूमा ‘हिट स्ट्रोक’ (लु लाग्ने), टाउको दुख्ने, चक्कर लाग्ने, रिङ्गटा लाग्ने र बेहोस हुने जस्ता गम्भीर समस्याहरू देखिन सक्छन्। विशेष गरी वृद्धवृद्धा र दीर्घ रोगीहरूमा यस्तो असर अझ बढी घातक हुनसक्छ। धेरैजसो मानिसहरूले यस्ता लक्षणलाई सामान्य गर्मीको प्रभाव ठानेर बेवास्ता गर्दा स्वास्थ्यमा जटिलता उत्पन्न हुने गरेको चिकित्सकहरूको भनाइ छ।

गर्मीबाट जोगिन र औषधिको नकारात्मक प्रभाव कम गर्न नियमित रूपमा पर्याप्त पानी र झोल पदार्थ पिउनु अत्यन्त आवश्यक हुन्छ। घाममा धेरै समय नबस्ने, खुकुलो र हल्का सुतीका कपडा लगाउने तथा दिउँसोको कडा घाममा घर बाहिर ननिस्कने जस्ता उपाय अपनाउनुपर्छ। साथै, चिकित्सकको सल्लाह बिना आफूले खाइरहेको औषधि सेवन गर्न छाड्नु वा मात्रा घटाउनु/बढाउनु एकदमै खतरनाक हुनसक्छ।

यदि तपाईंलाई नियमित औषधि सेवन गरिरहँदा गर्मीका कारण असहज महसुस भइरहेको छ भने तुरुन्त सम्बन्धित चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ। चिकित्सकले औषधिको मात्रा समायोजन गर्न वा गर्मी अनुकूल हुने अन्य विकल्प दिन सक्छन्। गर्मी महिनाभर आफ्नो स्वास्थ्य स्थितिप्रति सजग रहँदै खानपान र दैनिक जीवनशैलीमा ध्यान दिनु नै यस्ता सम्भावित जोखिमबाट बच्ने उत्तम उपाय हो।