रसुवा बाढी उद्धारमा केनाइन टोलीद्वारा २६ शव पत्ता

२१ भदौ, काठमाडौं ।

रसुवा बाढी उद्धार कार्यमा नेपालका सुरक्षा निकायद्वारा परिचालित तालिमप्राप्त कुकुर (केनाइन) टोलीले महत्त्वपूर्ण सफलता हासिल गरेको छ। मानिसहरू सहजै प्रवेश गर्न नसक्ने कठिन र जोखिमयुक्त स्थानहरूमा खोजी गरी केनाइन टोलीको विशेष संकेतका आधारमा हालसम्म २६ वटा शव फेला पारिएको छ। बाढी तथा पहिरोका कारण आएको लेदो र भग्नावशेषभित्र अड्किएका शवहरू पत्ता लगाउन यी सुराक कुकुरहरूले अत्यन्तै प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन्।

प्राकृतिक विपद्का बेला भग्नावशेष वा बाक्लो लेदोभित्र च्यापिएका मानिसहरूको खोजीमा तालिमप्राप्त केनाइनको भूमिका अद्वितीय मानिन्छ। मानिस छिर्न असम्भव हुने साना छिद्र र गहिरा ठाउँहरूमा पनि सहजै पुगेर सुँघ्ने तीव्र क्षमताका कारण यी कुकुरहरूले जीवित वा मृत शरीरको स्थितिबारे तुरुन्तै संकेत गर्दछन्। केनाइनले दिएको स्पष्ट संकेतका आधारमा उद्धारकर्मीहरूले सोही स्थानमा उत्खनन गरी शवहरू बाहिर निकाल्दै आएका छन्।

केही दिनअघि रसुवा जिल्लामा आएको अविरल वर्षा र सोपश्चात्को विनाशकारी बाढीले व्यापक जनधनको क्षति पुर्‍याएको थियो। बाढीले बगाएर ल्याएको ठूला ढुङ्गा, काठ र बाक्लो लेदोका कारण मानिसले मात्र खोजी कार्य अघि बढाउन अत्यन्तै जटिल बनेको थियो। यस्तो संकटपूर्ण परिस्थितिमा परिचालन गरिएको विशेष ‘रेस्क्यु केनाइन’ टोलीले खोज तथा उद्धार अभियानलाई तीव्रता दिएको हो।

सुरक्षा निकायमा रहेका यी केनाइनहरूलाई भग्नावशेष खोजी तथा उद्धार (क्याडार) सम्बन्धी विशेष र कठोर तालिम दिइएको हुन्छ। विपद् क्षेत्रमा तैनाथ गर्दा कुकुरहरूले मानव गन्ध पहिचान गरी भुकेर वा विशेष शारीरिक हाउभाउमार्फत आफ्ना सञ्चालक (ह्यान्डलर) लाई जानकारी गराउँछन्। सोही प्राविधिक संकेतका आधारमा उद्धार टोलीले आवश्यक उपकरण प्रयोग गरी उत्खनन प्रक्रिया अगाडि बढाउँछ।

रसुवाको अप्ठ्यारो भौगोलिक बनावट, निरन्तरको प्रतिकूल मौसम र जोखिमपूर्ण वातावरणका बाबजुद केनाइन र तिनका ह्यान्डलरहरू लगातार खटिरहेका छन्। कठिन परिस्थितिमा पनि यस्ता तालिमप्राप्त कुकुरहरूको प्रयोगले खोज कार्यलाई बढी वैज्ञानिक, द्रुत र नतिजामुखी बनाएको उद्धार अधिकारीहरूको भनाइ छ। बाढी तथा पहिरोमा परेर अझै बेपत्ता रहेका अन्य व्यक्तिहरूको खोजीका लागि पनि केनाइन टोलीलाई निरन्तर परिचालन गरिरहने जनाइएको छ।

नेपालमा हरेक वर्ष हुने बाढी, पहिरो तथा अन्य प्राकृतिक विपद्को समयमा तालिमप्राप्त केनाइन टोलीको आवश्यकता र महत्त्व झनै बढेर गएको देखिन्छ। रसुवाको खोज तथा उद्धारमा प्राप्त यो सफलताले आगामी दिनमा विपद् व्यवस्थापनका लागि सुरक्षा निकायमा केनाइन युनिटको क्षमता अभिवृद्धि र विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकतालाई पुनः उजागर गरेको छ।