इरानी राष्ट्रपति मसुद पेसेस्कियान: युद्ध र शान्तिको निकास प्रयास

२२ कात्तिक, काठमाडौं ।

काठमाडौँ। इरानका राष्ट्रपति मसुद पेसेस्कियानले आफ्नो देशलाई वर्तमान ‘न युद्ध न शान्ति’को जटिल तथा अनिश्चित परिस्थितिबाट सम्मानजनक रूपमा बाहिर निकाल्न सरकार निरन्तर प्रयासमा रहेको बताउनुभएको छ। इरानको आधिकारिक समाचार एजेन्सी ‘इरानियन स्टुडेन्ट्स न्युज एजेन्सी’ (आईएसएनए) का अनुसार राष्ट्रपति पेसेस्कियानले राष्ट्रिय हित र सार्वभौमसत्ताको रक्षा गर्दै विद्यमान तनावपूर्ण वातावरणलाई सकारात्मक निकास दिन कूटनीतिक तथा रणनीतिक कदमहरू चालिरहेको जानकारी दिनुभएको हो।

मध्यपूर्वमा बढ्दो क्षेत्रीय तनाव र सैन्य मुठभेडको जोखिम कायमै रहेका बेला इरानी राष्ट्रपतिको यो भनाइ सार्वजनिक भएको हो। पेसेस्कियानले देशको सुरक्षा, सार्वभौमसत्ता र सम्मानमा कुनै सम्झौता नगरी वर्तमान सङ्कटपूर्ण अवस्थालाई अन्त्य गर्नु नै आफ्नो सरकारको मुख्य प्राथमिकता रहेको स्पष्ट पार्नुभएको छ। उहाँले दीर्घकालीन अनिश्चितताले राष्ट्रिय विकासमा बाधा पुर्‍याउने भएकाले सम्मानजनक निकास खोज्न जोड दिनुभएको छ।

आन्तरिक व्यवस्थापन र ऊर्जा नीतिका विषयमा बोल्दै राष्ट्रपति पेसेस्कियानले वर्तमान रणनीतिक अनिश्चितताले देशभित्रको इन्धन तथा ऊर्जा खपत व्यवस्थापनमा बाधा पुर्‍याउन नहुनेमा विशेष जोड दिनुभयो। उहाँका अनुसार क्षेत्रीय तनावका बीच पनि देशको आन्तरिक अर्थतन्त्र, ऊर्जाको प्रभावकारी उपयोग, आपूर्ति शृङ्खलाको सुरक्षा र दैनिक उपभोग्य वस्तुको सहज उपलब्धताका लागि सावधानीपूर्वक र गम्भीर योजनाहरू लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता छ।

पछिल्ला महिनाहरूमा मध्यपूर्वमा इजरायल र इरान समर्थित समूहहरूका साथै इरान र इजरायलबीच सोझै आक्रमण र प्रत्याक्रमणका घटनाहरू वृद्धि भएका छन्। यस्तो संवेदनशील र तनावपूर्ण समयमा इरानका नवनिर्वाचित राष्ट्रपति पेसेस्कियानको यो अभिव्यक्तिलाई अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक वृत्तमा निकै महत्त्वका साथ हेरिएको छ। यस वक्तव्यले इरान प्रत्यक्ष र पूर्णकालीन युद्धतर्फ धकेलिन नचाहेको तर आफ्नो रणनीतिक प्रभाव र सम्मान भने कायम राख्न दृढ रहेको सङ्केत गर्दछ।

इरानमाथि पश्चिमा मुलुकहरूले लगाएका कडा आर्थिक प्रतिबन्धका कारण देशको आन्तरिक अर्थतन्त्र लामो समयदेखि दबाबमा रहँदै आएको छ। इन्धन उत्पादन, प्रशोधन र वितरण प्रणालीलाई व्यवस्थित बनाउन नसके आन्तरिक रूपमा सामाजिक र आर्थिक असन्तोष बढ्न सक्ने खतरालाई ध्यानमा राख्दै राष्ट्रपति पेसेस्कियानले ऊर्जा सङ्कट व्यवस्थापनलाई विशेष प्राथमिकतामा राख्नुभएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार ‘न युद्ध न शान्ति’को स्थितिले वैदेशिक लगानी, आर्थिक सुधार र आन्तरिक सुशासनमा दीर्घकालीन नकारात्मक असर पारिरहेको छ। राष्ट्रपति पेसेस्कियानले कूटनीतिक संवाद वा रणनीतिक सन्तुलनमार्फत यो अवरोध हटाउन सकिने विश्वास व्यक्त गर्नुभएको छ। उहाँले राष्ट्रिय एकता र प्रशासनिक दक्षतामार्फत आन्तरिक तथा बाह्य चुनौतीहरूको सशक्त सामना गर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्‍याउनुभएको छ।

समग्रमा, इरानका राष्ट्रपति मसुद पेसेस्कियानको यो पछिल्लो अभिव्यक्तिले देशलाई थप सैन्य सङ्कट वा सर्वविनाशकारी युद्धमा जान नदिई सम्मानजनक बाटोबाट आर्थिक र रणनीतिक स्थिरता कायम गर्नेतर्फ इरान उन्मुख रहेको दर्शाउँछ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय र मध्यपूर्वी क्षेत्रीय देशहरूले अब इरानको आगामी कूटनीतिक पहल र रणनीतिक कदमहरूलाई ध्यानपूर्वक नियालिरहेका छन्।