३० कात्तिक, काठमाडौं ।
काठमाडौँ । प्रकृति, सूर्य उपासना र अगाध आस्थाको महापर्व छठ पर्वको मुख्य दिन आज (कार्तिक शुक्ल षष्ठी) साँझ देशभर अस्ताउँदो सूर्यलाई निष्ठापूर्वक अर्घ्य दिइँदैछ। चार दिनसम्म अत्यन्त कठोर नियम र सात्विक निष्ठाका साथ मनाइने यस पर्वको तेस्रो दिन सिरहाको ऐतिहासिक सलहेश पोखरी, काठमाडौँको गुह्येश्वरी-गौरीघाट, कमलपोखरी, गहनापोखरी तथा तराई-मधेसका विभिन्न नदी, पोखरी र तलाउ किनारका पूजा घाटहरूमा बिहानैदेखि बर्तालु र श्रद्धालु भक्तजनको बाक्लो चहलपहल सुरु भएको छ।
पौराणिक मान्यता अनुसार द्रोपदीसहित पाँच पाण्डवले अज्ञातवास सफल होस् भनी सूर्यदेवको पूजा आराधना गरेका थिए। सूर्य पुराणमा उल्लेख भएअनुसार सर्वप्रथम अत्रिमुनिकी पत्नी अनुसूयाले छठ व्रत गरी अटल सौभाग्य र पतिप्रेम प्राप्त गरेकी थिइन्। त्यसैगरी महर्षि दुर्वासा र पिता श्रीकृष्णको सरापबाट कुष्ठरोगबाट पीडित साम्वले सूर्य उपासना गरी रोगमुक्त भएको प्रसङ्ग पनि धार्मिक ग्रन्थहरूमा पाइन्छ। सूर्यको किरण र शक्तिबाट जीवजगत्, वनस्पति र सम्पूर्ण भौतिक विकास सम्भव हुने भएकाले सूर्यलाई प्रत्यक्ष देवताका रूपमा पूजने परम्परा प्राचीन कालदेखि नै चली आएको छ।
कार्तिक शुक्ल चतुर्थीबाट सुरु हुने छठ पर्वको पहिलो दिन व्रतालुहरूले स्नान गरी चोखो सात्विक भोजन (नहाय-खाय) गरेका थिए। दोस्रो दिन पञ्चमीका अवसरमा सखर हालेर बनाइएको खीर (खरना) षष्ठी मातालाई चढाएर प्रसादका रूपमा ग्रहण गरियो। मुख्य दिन आज षष्ठीका दिन व्रतालुहरू निराहार व्रत बसी साँझ जलाशयमा पुगेर अस्ताउँदो सूर्यलाई ठेकुवा, भुसुवा, केरा, नरिवल, उखु जस्ता विभिन्न मौसमी फलफूल र परिकारहरू चढाएर अर्घ्य अर्पण गर्दछन्। आज रातभर घाटमै जागा बसी भोलिपल्ट अर्थात् कार्तिक शुक्ल सप्तमीका दिन बिहान उदाउँदो सूर्यलाई पुनः अर्घ्य दिएपछि यो महापर्व विधिपूर्वक समापन हुनेछ।
छठ पर्वका लागि तराईका जिल्लाहरूसहित काठमाडौँ उपत्यकाका जलाशयहरूलाई आकर्षक रूपमा सिँगारिएको छ। सिरहा सदरमुकामस्थित ऐतिहासिक सलहेश पोखरीलाई झिलिमिली बत्ती र सजावटका सामग्रीले भव्य रूपमा सजाइएको छ। यस्तै काठमाडौँको गुह्येश्वरीदेखि गौरीघाट क्षेत्र, नागपोखरी, विष्णुमती, वागमती र नख्खु नदी किनारका घाटहरूमा सफाइ गरी स्वागत द्वार र विद्युतीय बत्तीहरू जडान गरिएका छन्। व्रतालुहरूलाई पूजाअर्चना गर्न सहज होस् भन्ने हेतुले स्थानीय पूजा समितिहरूले घाट व्यवस्थापन र सुरक्षामा विशेष ध्यान दिएका छन्।
पहिले तराई-मधेसमा मात्र सीमित मानिने छठ पर्वले हाल आएर राष्ट्रिय स्वरूप ग्रहण गरेको छ। काठमाडौँ उपत्यकाका साथै पहाडी क्षेत्रमा समेत छठ पर्व हर्षोल्लासका साथ मनाउन थालिएको छ। सूर्यको उपासना गर्नाले छाला सम्बन्धी रोग नलाग्ने, पारिवारिक सुख, समृद्धि र सन्तानको कल्याण हुने जनविश्वास रहँदै आएको छ। यस पर्वमा जो व्यक्ति स्वयं व्रत बस्न असमर्थ हुन्छन्, उनीहरूले अरू बर्तालुमार्फत सूर्यदेवको पूजा गराई मनोकाङ्क्षा पूरा गराउने परम्परा पनि रहेको छ।
छठ पर्वले समाजमा जातीय तथा सामाजिक सद्भाव, एकता र स्वच्छताको सन्देश प्रवाह गरेको छ। सूर्य देवको किरणले सबै प्राणीलाई समान रूपमा प्रकाश र जीवन दिने भएकाले यस पर्वले प्रकृति र मानवबिचको प्रगाढ सम्बन्धलाई उजागर गर्दछ। आज साँझ अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य दिनका लागि देशभरका घाटहरू भक्तजनको उपस्थिति र भक्तिमय वातावरणले गुञ्जायमान बनेका छन्।
थप उपयोगी लिङ्कहरू
Tourism & Management · Citizen Responsibility · Skill Services · Ramesh Poudel
यो सामग्री WpNewblog द्वारा तयार — www.rameshpoudel.com



Leave a Reply