झिलिमिली बत्ती आयात साढे ६४ करोड, तिहारमा बत्ती महँगिने

१६ कात्तिक, काठमाडौं ।

झिलिमिली बत्ती आयात चालु आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा साढे ६४ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको भएको छ। नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो पर्व तिहारलाई लक्षित गर्दै काठमाडौंसहित देशभरका बजारका लागि असोज मसान्तसम्म ६४ करोड ५२ लाख रुपैयाँ बराबरका २८ लाख ५९ हजार थान विद्युतीय झिलिमिली बत्ती भित्र्याइएको भन्सार विभागको तथ्यांकले देखाएको छ। गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा यस वर्ष आयातको कुल मूल्य बढेको भए पनि भित्रिएका बत्तीको परिमाणमा भने उल्लेख्य गिरावट आएको छ।

भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार गत आर्थिक वर्षको पहिलो तीन महिनामा ५९ करोड ६५ लाख रुपैयाँ बराबरका ३८ लाख ९२ हजार थान बत्ती आयात भएका थिए। समीक्षा अवधिमा आयातको कुल मूल्य करिब ८ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ भने परिमाणका हिसाबले आयात करिब २७ प्रतिशतले घटेको छ। कुल रकम बढेर पनि नेपाल भित्रिएका सामानको संख्या घट्नुले अन्तराष्ट्रिय बजारमै विद्युतीय सामग्रीको लागत महँगो भएको प्रस्ट पार्छ।

नेपाल विद्युतीय व्यवसायी महासंघका पूर्वअध्यक्ष सुदर्शनप्रसाद पौडेलका अनुसार अन्तराष्ट्रिय बजारमा कच्चा पदार्थको मूल्य वृद्धि, अमेरिकी डलरको विनिमय दरमा भएको बढोत्तरी र ढुवानी खर्चका कारण विद्युतीय सामग्रीको बजार मूल्य १५ देखि २० प्रतिशतसम्म वृद्धि भएको छ। विद्युतीय झिलिमिली बत्ती उत्पादनमा प्रयोग हुने तामाको तार, बाहिरी आवरणको प्लास्टिक तथा अन्य कच्चा पदार्थको मूल्य स्रोत बजारमै बढेको छ। नेपालमा खपत हुने अधिकांश विद्युतीय सामान चीनबाट र बाँकी भारतबाट आयात हुने गर्दछ।

सामग्रीको उत्पादन लागतसँगै वैदेशिक ढुवानी खर्चमा भएको उच्च वृद्धिले आयातित झिलिमिली बत्ती झनै महँगिएको छ। अघिल्लो वर्ष एउटा कन्टेनर ढुवानी गर्दा २ हजारदेखि २ हजार २०० अमेरिकी डलर खर्च हुने गरेकोमा अहिले सोही कन्टेनरको भाडा ६ हजार डलरसम्म पुगेको व्यवसायीहरू बताउँछन्। ढुवानी लागत करिब तीन गुणासम्म बढेको र उच्च शुल्क तिर्दा समेत समयमै कन्टेनर पाउन कठिन भइरहेकाले यसको सोझो असर उपभोक्ता मूल्यमा परेको छ।

यसका साथै उत्तरी छिमेकी मुलुक चीनसँग जोडिएको केरुङ नाकाबाट सहज र नियमित रूपमा सामान आयात हुन नसक्दा पनि व्यापारिक लागत बढेको छ। केरुङ नाका सञ्चालनमा समस्या आउँदा व्यवसायीहरूले भारतको कलकत्ता बन्दरगाह हुँदै वीरगञ्जलगायतका दक्षिणी नाकाबाट लामो दूरी घुमाएर सामान ल्याउनुपर्ने बाध्यता रहेको छ। यसले गर्दा सामान आइपुग्न लाग्ने समय र यातायात खर्च दुवै थपिएको छ।

तिहार नजिकिँदै गर्दा बजारमा विद्युतीय बत्तीको माग उच्च रहे पनि आपूर्ति शृङ्खला भने कमजोर बनेको छ। धेरैजसो व्यवसायीहरूसँग पर्याप्त मौज्दात नरहेको र बजारमा नयाँ सामानको मूल्य बढेकाले यसपालिको तिहारमा सर्वसाधारणले घरआँगन सजाउनका लागि अघिल्लो वर्षभन्दा बढी रकम खर्चनुपर्ने स्थिति बनेको छ।