नाना पाटेकर जलिरहेको त्यो दर्दनाक दृश्य र परिन्दा

२३ असोज, काठमाडौं ।

नाना पाटेकर भारतीय सिनेमाका एक यस्ता प्रख्यात अभिनेता हुन्, जसले आफ्ना जीवन्त अभिनयका माध्यमबाट दर्शकको मनमा बेग्लै छाप छाड्न सफल भएका छन्। सन् १९८९ मा प्रदर्शनमा आएको बहुचर्चित चलचित्र ‘परिन्दा’ को सुटिङका क्रममा उनी एक भीषण दुर्घटनामा परेका थिए, जहाँ पर्दामा देखिएको आगोको दृश्य कुनै भिजुअल इफेक्ट्स वा अभिनय मात्र नभएर वास्तविक दर्दनाक घटना थियो। क्यामेरा निरन्तर चलिरहँदा उनी आगोको ज्वालामा छटपटाइरहेका थिए र निर्देशकले ‘कट’ नभनेसम्म उक्त भयानक दृश्यको छायांकन जारी राखिएको थियो।

आजको आधुनिक सिनेमा क्षेत्रमा आगो वा जोखिमपूर्ण दृश्यहरू खिच्नका लागि भिजुअल इफेक्ट्स (VFX) र कम्प्युटर प्रविधिको व्यापक प्रयोग गरिन्छ। तर नब्बेको दशकभन्दा अघिको समयमा यस्ता दृश्यहरू वास्तविक रूपमै छायांकन गर्नुपर्ने बाध्यता थियो। ‘परिन्दा’ चलचित्रको क्लाइम्याक्स दृश्य छायांकनका क्रममा सुरक्षाका उपायहरू अपनाउँदा अपनाउँदै पनि आगो नियन्त्रण बाहिर गएको थियो। नाना पाटेकर को शरीरमा एकाएक वास्तविक आगो सल्किएपछि उनी ज्यान बचाउन तडपिरहेका थिए, तर सेटमा रहेका धेरैले यसलाई उनको स्वाभाविक र उत्कृष्ट अभिनय नै मानिरहेका थिए।

दृश्यको गम्भीरता र अभिनेताको वास्तविक छटपटीका बीच क्यामेरा भने रोकिँदैन। निर्देशकले दृश्य पूर्ण नभएसम्म क्यामेरा बन्द नगरेका कारण उनी केही समयसम्म आगोकै बीचमा जलिरहेका थिए। जब निर्देशकले ‘कट’ भने, तब मात्र निर्माण टोलीले उनी साँच्चिकै आगोमा परेको महसुस गर्यो र हतार-हतार आगो निभाउने प्रयासमा लाग्यो। यस घटनामा नाना पाटेकर को शरीर गम्भीर रूपमा पोलिएको थियो र उनलाई उपचारका लागि लामो समय अस्पताल भर्ना हुनुपरेको थियो।

यस दर्दनाक घटनाले अभिनेताको शारीरिक स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पुर्याउनुका साथै उनको अभिनय यात्रामा पनि ठूलो चुनौती खडा गरेको थियो। आगोले शरीरका धेरै भाग जलेका कारण उनलाई पूर्ण रूपमा निको हुन महिनौँ लागेको थियो। यद्यपि, यति ठूलो दुर्घटना र शारीरिक पीडाका बाबजुद उनले हिम्मत हारेनन् र स्वास्थ्य लाभपछि पुनः अभिनय क्षेत्रमा फर्किएर आफूलाई एक स्थापित कलाकारका रूपमा निरन्तर अगाडि बढाए।

फिल्म ‘परिन्दा’ मा उनले निभाएको ‘अन्ना सेठ’ को नकारात्मक भूमिकालाई आज पनि भारतीय सिनेमा इतिहासकै उत्कृष्ट अभिनय मध्ये एक मानिन्छ। यसै भूमिकाका लागि उनले राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कारसमेत प्राप्त गरेका थिए। पर्दामा देखिने सो दृश्यले दर्शकलाई स्तब्ध बनाएको थियो, तर त्यस दृश्य पछाडिको वास्तविक पीडा र जोखिम भने अझै पनि उत्तिकै सम्झनयोग्य छ।

चलचित्र निर्माणका क्रममा कलाकारहरूले लिने जोखिम र उनीहरूको कलाप्रतिको समर्पणको यो एउटा ज्वलन्त उदाहरण हो। प्रविधिको विकास भइनसकेको त्यो दौरमा आफ्ना दर्शकलाई वास्तविक अनुभव दिलाउनका लागि नाना पाटेकर जस्ता प्रतिबद्ध कलाकारहरूले आफ्नो ज्यानसमेत जोखिममा पारेका थिए, जसको चर्चा भारतीय फिल्म जगत्मा आज पनि उत्तिकै सम्मानका साथ गरिन्छ।