भोटेकोशी बाढी पीडितलाई राहत र मनोसामाजिक परामर्श

२३ असोज, काठमाडौं ।

भोटेकोशी बाढी पीडित नागरिकहरू विनाशकारी बाढीपछिको कठिन परिस्थितिमा भौतिक क्षतिका साथै गम्भीर मानसिक तनाव र आघातसँग जुध्न बाध्य भएका छन्। सिन्धुपाल्चोक क्षेत्रमा आएको भीषण बाढीले स्थानीय बासिन्दाको घरखेत र भौतिक पूर्वाधार नष्ट गर्नुका साथै ठूलो मानवीय र भावनात्मक क्षति पुर्‍याएको छ। विपद्पछिको यो परिस्थितिमा बाढीबाट प्रभावित भएका सर्वसाधारणका लागि खाद्यान्न र अस्थायी आवास जस्ता प्राथमिक राहतका साथै मनोसामाजिक परामर्श र मलमको टड्कारो आवश्यकता देखिएको छ।

बाढी र पहिरोका वीभत्स दृश्यहरू सामाजिक सञ्जालहरूमा निरन्तर सार्वजनिक भइरहँदा बाढी पीडितहरूको मानसिक अशान्ति अझ थपिएको मनोविद्हरूले बताएका छन्। विपद्का कहालीलाग्दा तस्बिर र भिडियोहरू बारम्बार देख्नाले जीवित बाँचेका मानिसहरूमा मनोवैज्ञानिक आघात (ट्रमा) अझ गहिरिँदै गएको छ। आफन्त गुमाएका, घरबारविहीन भएका र उठिबास लागेका स्थानीयहरू रातभर सुत्न नसक्ने, सामान्य आवाजमा पनि तर्सिने र भविष्यप्रतिको अन्योलताका कारण तीव्र चिन्ता र अन्य मानसिक समस्याबाट ग्रसित हुन थालेका छन्।

यस्तो विषम परिस्थितिमा विपद्ग्रस्त क्षेत्रमा तत्काल स्वास्थ्यकर्मी तथा अनुभवी मनोविद्हरूको टोली खटाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ। विपद्पछि देखिने मानसिक त्रास र छट्पटीलाई बेलैमा उचित व्यवस्थापन गर्न नसकिए यसले दीर्घकालीन रूपमा गम्भीर मानसिक स्वास्थ्य समस्या निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले राहत र पुनस्थापनाका कार्यक्रमहरूलाई केवल त्रिपाल र खाद्यान्न बाँड्ने काममा मात्र सीमित नराखी ‘मनोवैज्ञानिक प्राथमिक उपचार’ (साइकोलोजिकल फस्ट एड) सँग जोड्नुपर्नेमा सरोकारवालाहरूले विशेष जोड दिएका छन्।

प्राकृतिक विपद्को यस पीडादायी घडीमा पेशा र व्यवसायभन्दा माथि उठेर सर्वसाधारण, युवा तथा विभिन्न क्षेत्रका नागरिकहरू पीडितको सहायताका लागि एकाकार भएका छन्। यो सामाजिक एकता र मानवीय भावनाले पीडितहरूमा आशाको किरण जगाउन महत्त्वपूर्ण मद्दत पुर्‍याएको छ। यद्यपि, तत्कालीन राहतसँगै दीर्घकालीन पुनर्स्थापना र सुरक्षित आवास निर्माणको ठोस योजना बन्न नसक्दा स्थानीय बासिन्दामा अझै पनि भय र अन्योल कायम नै छ।

सरकारी तथा गैरसरकारी निकायहरूले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा स्वास्थ्य शिविर र मनोसामाजिक परामर्श सेवालाई एकीकृत रूपमा सञ्चालन गर्नुपर्ने देखिन्छ। बाढीले भत्काएका भौतिक संरचनाको पुनःनिर्माणसँगै प्रभावितहरूको भत्किएको मनोबल उच्च बनाउन स्थानीय सरकार र समुदायको सक्रियता उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुनेछ। पीडितका घाउहरूमा मलम लगाउन सम्पूर्ण क्षेत्रको निरन्तर सहकार्य र प्रतिबद्धता अत्यावश्यक छ।