नेपाली कांग्रेस आन्तरिक राजनीति: देउवा समूह कमजोर, गगनतिर पदाधिकारी

३१ भदौ, काठमाडौं ।

काठमाडौं। नेपाली कांग्रेस आन्तरिक राजनीतिमा १४औं महाधिवेशनपछिको शक्ति समीकरण द्रुत रूपमा परिवर्तन भइरहेको छ। संस्थापन अर्थात् पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा पक्षबाट निर्वाचित भएका अधिकांश उच्च पदाधिकारीहरू महामन्त्री गगनकुमार थापातर्फ नजिकिन थालेपछि पार्टीभित्र नयाँ राजनीतिक ध्रुवीकरण सुरु भएको छ। चौध सदस्यीय पदाधिकारी टोलीमध्ये हाल देउवाको पक्षमा प्रस्ट रूपमा सहमहामन्त्री उमाकान्त चौधरी मात्र बाँकी रहेका छन्, जसले पार्टीभित्रको संस्थापन इतर र संस्थापन पक्षको शक्ति सन्तुलनमा ठूलो फेरबदल आएको संकेत गर्दछ।

विगतका महाधिवेशनहरूमा देउवा समूहलाई सुदृढ बनाउन र सत्ता सन्तुलन कायम राख्न मुख्य भूमिका खेलेका नेताहरू अहिले गगन थापा नेतृत्वको अभियान वा नयाँ समीकरणतर्फ ढल्किँदा संस्थापन पक्ष सांगठनिक रूपमा कमजोर बन्दै गएको देखिन्छ। यसैबीच, पूर्वउपसभापति पूर्णबहादुर खड्काले आसन्न महाधिवेशनको प्रत्यक्ष प्रक्रियामा सहभागी नभए तापनि वैचारिक र सांगठनिक रूपमा समर्थन गर्ने वचन दिएका छन्। यसले संस्थापन पक्षका पुराना र प्रभावशाली मानिएका नेताहरूको निष्ठामा आएको आन्तरिक फेरबदललाई प्रस्ट पारेको छ।

अर्कोतर्फ, १४औं महाधिवेशनमा डा. शेखर कोइरालाको प्यानलबाट चुनाव लडेर विजयी भएका पूर्वउपसभापति धनराज गुरुङ र सहमहामन्त्री बद्री पाण्डे भने हालसम्म कुनै पनि कित्तामा स्पष्ट नखुली अनिर्णित अवस्थामा रहेका छन्। पार्टीभित्र भइरहेको यो नयाँ गुटबन्दी र आन्तरिक खिचातानीले आगामी राजनीतिक दिशालाई नै गम्भीर रूपमा प्रभावित पार्ने विश्लेषकहरूको ठहर छ। तटस्थ देखिन खोजेका नेताहरूले अन्ततः कुन पक्षलाई साथ दिन्छन् भन्ने कुराले पनि भावी शक्ति सन्तुलन निर्धारण गर्नेछ।

नेपाली कांग्रेस आन्तरिक राजनीतिमा युवा पुस्ता र स्थापित नेतृत्वबीचको वैचारिक संघर्ष नयाँ उचाइमा पुगेको छ। महामन्त्रीद्वय गगन थापा र विश्वप्रकाश शर्माले पार्टीमा सांगठनिक रूपान्तरण र नीगित सुधारको मुद्दालाई निरन्तर अघि बढाएपछि तल्लो तहका कार्यकर्तादेखि केन्द्रीय तहका नेताहरूसम्म नयाँ ध्रुवीकरणको लहर चलेको हो। देउवा पक्षमा लामो समयदेखि रहेका नेताहरू पनि पार्टीको भावी भविष्य र सर्वसाधारणको बदलिँदो मनोविज्ञानलाई ध्यानमा राख्दै गगन थापाको एजेन्डाप्रति आकर्षित भएका हुन्।

कांग्रेसभित्रको यो बदलिँदो समीकरणले केन्द्रीय कार्यसमिति र यसका भ्रातृ संगठनहरूमा समेत प्रत्यक्ष प्रभाव पारेको छ। देउवा पक्षमा दह्रो पकड जमाएका शीर्ष नेताहरू एकाएक कित्ता परिवर्तन गर्ने वा निष्क्रिय बस्ने अवस्थामा पुगेपछि संस्थापन पक्ष रक्षात्मक स्थितिमा पुगेको छ। आगामी महाधिवेशनलाई लक्षित गर्दै महामन्त्री थापाले अघि सारेको सांगठनिक खाका र सुदृढीकरण अभियानले अन्य गुटका केन्द्रीय सदस्यहरूलाई समेत आफ्नो अडान पुनरावलोकन गर्न बाध्य तुल्याएको छ।

नेपाली कांग्रेसको आसन्न राजनीतिक यात्रा र आगामी महाधिवेशनमा यो आन्तरिक समीकरणको बदलाव निर्णायक साबित हुने देखिएको छ। देउवा पक्षका पदाधिकारीहरू बाहिरिने वा विकल्प खोज्ने क्रमले नेपाली कांग्रेसमा नयाँ पुस्ताको नेतृत्व स्थापित हुने सम्भावनालाई अझ मजबुत बनाएको छ। आगामी दिनमा अनिर्णित नेताहरूले लिने रणनीतिक निर्णय र संस्थापन पक्षको सम्भावित कदमले पार्टीको आन्तरिक सत्तालाई कुन दिशातर्फ मोड्छ भन्नेमा सबैको ध्यान मोडिएको छ।