अमेरिकी हतियार भण्डारमा दबाब: पेन्टागन प्रतिवेदन

३० भदौ, काठमाडौं ।

इरानविरुद्ध जारी सैन्य कारबाहीका कारण अमेरिकी हतियार भण्डारमा गम्भीर कमी आएको र युद्ध सामग्रीको पुनःआपूर्तिमा औद्योगिक चुनौतीहरू थपिएका छन्। अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन) का महानिरीक्षकले अमेरिकी कङ्ग्रेसमा पेस गरेको एक विशेष प्रतिवेदन अनुसार ‘अपरेसन एपिक फ्युरी’ नामक सैन्य अभियानले अमेरिकाको रणनीतिक सैन्य सामर्थ्य र आपूर्ति प्रणालीमा ठूलो चाप सिर्जना गरेको छ।

प्रतिवेदन अनुसार गत फेब्रुअरी २८ देखि जुन ३० सम्म सञ्चालन भएको यस सैन्य अभियानको अनुमानित लागत करिब ३३ अर्ब ४० करोड अमेरिकी डलर पुगेको छ। जसमध्ये २२ अर्ब ३० करोड डलरभन्दा बढी रकम युद्ध मैदानमा प्रयोग भएका क्षेप्यास्त्र, अत्याधुनिक हातहतियार तथा रक्षा प्रणालीहरूको प्रत्यक्ष परिचालन र व्यवस्थापनमा खर्च भइसकेको उल्लेख छ। यसरी तीव्र गतिमा गोलाबारुदको खपत हुँदा अमेरिकी रक्षा भण्डार सुरक्षित सीमाभन्दा तल झर्ने जोखिम बढेको रक्षा अधिकारीहरूले चेतावनी दिएका छन्।

पेन्टागनका महानिरीक्षकको समीक्षाले अमेरिकी रक्षा औद्योगिक आधार (डेमोक्रेटिक डिफेन्स इन्डस्ट्रियल बेस) मा रहेका संरचनात्मक कमजोरीहरूलाई उजागर गरेको छ। आधुनिक युद्धमा प्रयोग हुने सटीक निशाना लगाउने क्षेप्यास्त्र र वायु रक्षा प्रणालीहरूको निर्माण जटिल हुने भएकाले मागअनुसार तत्काल आपूर्ति गर्न रक्षा ठेकेदारहरू असमर्थ देखिएका छन्। सैन्य आपूर्ति शृङ्खलामा देखिएको यस ढिलाइले अमेरिकी सेनाको दीर्घकालीन रणनीतिक तयारीमा प्रतिकूल असर पार्न सक्ने आँकलन गरिएको छ।

कङ्ग्रेसलाई बुझाइएको उक्त प्रतिवेदनमा अमेरिकी कमाण्डरहरूले सामना गरिरहेका परिचालन चुनौतीहरूको पनि सूक्ष्म विश्लेषण गरिएको छ। इरान र उसका सहयोगी समूहहरू विरुद्धको बहुआयामिक युद्धमा अत्याधुनिक प्रविधिको व्यापक प्रयोग भइरहेकाले अमेरिकी हतियार भण्डारको तीव्र क्षयीकरण भइरहेको छ। सैन्य विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकाले अन्य संवेदनशील क्षेत्रका लागि छुट्याइएको रक्षा बजेट र रणनीतिक सञ्चितिलाई मोडेर मध्यपूर्वमा केन्द्रित गर्नुपरेको छ, जसले वैश्विक सुरक्षा सन्तुलनमा समेत असर पारेको छ।

रक्षा विभागका महानिरीक्षकले कङ्ग्रेससमक्ष यो तथ्याङ्क प्रस्तुत गरेपछि अमेरिकी संसद्‌मा सैन्य खर्च र हतियार उत्पादन क्षमता अभिवृद्धिका विषयमा नयाँ बहस सुरु भएको छ। सांसदहरूले औद्योगिक अवरोध हटाई हतियार उत्पादनको गति बढाउन तत्काल थप बजेट र नीतिगत सुधारको आवश्यकता औंल्याएका छन्। यदि उत्पादन क्षमता छिटो बढाउन सकिएन भने घटेको हतियार भण्डारलाई पहिलेकै अवस्थामा पुर्‍याउन वर्षौँ लाग्न सक्ने अनुमान छ।

समग्रमा, ‘अपरेसन एपिक फ्युरी’ ले अमेरिकी रक्षा प्रणालीको बलियो प्रविधिसँगै यसको औद्योगिक जगको सीमिततालाई पनि उजागर गरेको छ। रणनीतिक हतियारको तीव्र खपत र ढिलो आपूर्तिका कारण सिर्जित यो संकट समाधान गर्न पेन्टागन र अमेरिकी हतियार निर्माता कम्पनीहरूबीच दीर्घकालीन समन्वय आवश्यक रहेको देखिन्छ।