बाढीमा बेपत्ता नागरिकको डीएनए परीक्षण गराउन आह्वान

१८ भदौ, काठमाडौं ।

बाढी पहिरो जस्ता प्राकृतिक विपद्का क्रममा बेपत्ता भएका नागरिकहरूको पहिचान तथा खोजतलास प्रक्रियालाई थप वैज्ञानिक र प्रभावकारी बनाउन नेपाल सरकार तथा नेपाल प्रहरीले उनीहरूका पहिलो पुस्ताका नातेदारहरूलाई बाढीमा बेपत्ता नागरिकको डीएनए परीक्षण गराउन विशेष आह्वान गरेका छन्। विपद्का बेला ज्यान गुमाएका तर पहिचान हुन नसकेका शव वा अवशेषहरूको यकिन पहिचान गर्नका लागि प्रयोगशालामा आधारित वैज्ञानिक विधि अपनाउन यो प्रक्रिया सुरु गरिएको हो।

गृह मन्त्रालय र नेपाल प्रहरीको विपद् व्यवस्थापन महाशाखाले जारी गरेको सूचना अनुसार स्वदेश तथा विदेशमा रहेका बेपत्ता नागरिकका नजिकका नातेदारहरूले आवश्यक कानुनी तथा प्राविधिक प्रक्रिया पूरा गरी डिएनए नमुना सङ्कलन गराउन सक्नेछन्। यस प्रक्रियाका लागि बेपत्ता व्यक्तिहरूका आमा, बाबु, छोरा, छोरी वा दाजुभाइ तथा दिदीबहिनी जस्ता पहिलो पुस्ताका प्रत्यक्ष नातेदारहरूको डीएनए नमुनालाई प्राथमिकता दिइएको छ।

नेपालमा हरेक वर्ष मनसुनजन्य विपद्का कारण ठूलो सङ्ख्यामा मानिसहरू बेपत्ता हुने गरेका छन्। बाढी र पहिरोले बगाएका कतिपय शवहरू विकृत अवस्थामा भेटिने वा लामो समयपछि मात्र फेला पर्ने भएकाले परम्परागत तरिकाबाट हुलिया र अनुहार हेरेर पहिचान गर्न निकै कठिनाइ हुने गरेको छ। यस्तो जटिल अवस्थामा डिएनए प्रविधि नै पहिचानको सबैभन्दा भरपर्दो र अकाट्य माध्यम हुने भएकाले प्रहरीले सम्बन्धित परिवारलाई नमुना सङ्कलनका लागि सम्पर्कमा आउन अनुरोध गरेको हो।

विदेशमा बसोबास गरिरहेका वा वैदेशिक रोजगारीमा रहेका बेपत्ता नागरिकका नातेदारहरूका लागि पनि विशेष व्यवस्था मिलाइएको प्रहरीले जनाएको छ। विदेशमा रहेका नातेदारहरूले सम्बन्धित देशमा रहेको नेपाली कूटनीतिक नियोग वा दूतावासको समन्वयमा डिएनए नमुना सङ्कलन गरी नेपाल पठाउन सक्ने प्रबन्ध मिलाइएको छ। स्वदेशभित्र रहेका नातेदारहरूले भने नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय विधि विज्ञान प्रयोगशाला वा तोकिएका जिल्ला प्रहरी कार्यालयहरूमार्फत आफ्नो विवरण र नमुना दर्ता गराउन सक्नेछन्।

डीएनए नमुना परीक्षणका लागि आउँदा सम्बन्धित व्यक्तिले आफ्नो पहिचान खुल्ने आधिकारिक सरकारी कागजात जस्तै नागरिकता, राहदानी वा राष्ट्रिय परिचयपत्रका साथै बेपत्ता भएको व्यक्तिको स्पष्ट विवरण र नाता प्रमाणित हुने कागजात पेस गर्नुपर्नेछ। प्रहरीले बेपत्ता भएका व्यक्तिको पहिचान पूर्ण रूपमा पुष्टि भएपछि मात्र शव वा अवशेष नातेदारलाई बुझाउने नीति लिएको छ, जसले कानुनी र व्यावहारिक जटिलताहरूलाई समाधान गर्न ठूलो मद्दत पुर्‍याउनेछ।

सरकारले सम्पूर्ण पीडित परिवारहरूलाई यो सरकारी प्रक्रियामा सहभागी भई बेपत्ता भएका आफ्ना आफन्तको खोजतलास र पहिचान कार्यमा सहयोग पुर्‍याउन अपिल गरेको छ। वैज्ञानिक विधिबाट गरिने यो डीएनए परीक्षणले विपद्का समयमा बेपत्ता भएका व्यक्तिहरूका परिवारलाई मानसिक राहत पुर्‍याउनुका साथै कानुनी हकदाबी, बिमा भुक्तानी र अन्य प्रशासनिक कार्यहरू सम्पादन गर्न समेत बाटो खुला गर्नेछ।