रसुवा बाढीमा १६४ जना बेपत्ता, परिवार शोकमा

भदौ १७, काठमाडौं ।

रसुवा बाढी : उत्तरी हिमाली जिल्ला रसुवामा आएको विनाशकारी बाढीका कारण सम्पर्कविहीन भएका मधेश प्रदेशका १६४ जना नागरिकहरूको अझै पत्तो लाग्न सकेको छैन। मङ्गलबार दिउँसोसम्म प्राप्त आधिकारिक तथ्याङ्कअनुसार बाढीग्रस्त क्षेत्रमा कार्यरत तथा बसोबास गर्दै आएका मधेशका विभिन्न जिल्लाका सर्वसाधारणहरू ठूलो सङ्ख्यामा सम्पर्कविहीन बनेका हुन्। आफ्ना प्रियजन जीवितै भेटिने झिनो आशामा परिवारजनहरू छटपटाइरहेका छन् भने लामो समयसम्म कुनै पत्तो नलागेपछि कतिपय परिवारले हिन्दु परम्पराअनुसार कुशको पुतला बनाएर अन्त्येष्टि गर्न बाध्य भएका छन्।

रसुवा जिल्लामा सञ्चालित विभिन्न जलविद्युत् आयोजना, सडक निर्माण तथा भौतिक पूर्वाधारका क्षेत्रमा ठूलो सङ्ख्यामा मधेश प्रदेशका श्रमिकहरू कार्यरत थिए। अचानक आएको भीषण रसुवा बाढी र पहिरोले निर्माण क्षेत्र तथा आवासगृहहरू बगाउँदा ठूलो मानवीय क्षति पुगेको हो। बाढीपछि सञ्चार सम्पर्क विच्छेद हुनु, सडक सञ्जाल भत्किनु र उद्धार कार्यमा आएको जटिलताका कारण सम्पर्कविहीन भएकाहरूको वास्तविक स्थिति सार्वजनिक हुन समय लागेको छ। मधेशका सर्लाही, धनुषा, महोत्तरी, रौतहट लगायतका जिल्लाका परिवारहरू आफ्ना सदस्यको स्थिति बुझ्न दिनहुँ स्थानीय प्रशासन र प्रहरी कार्यालयमा धाइरहेका छन्।

बाढी आएको कैयौँ दिन बितिसक्दा पनि आफन्तको कुनै अत्तोपत्तो नहुँदा पीडित परिवारको रोदन र त्रसित अवस्था वर्णन गर्न नसकिने खालको छ। कतिपय परिवारहरू बाढी प्रभावित क्षेत्रमै पुगेर नदी किनार र बगरहरूमा आफ्ना मान्छे खोजिरहेका छन्। यद्यपि, भौगोलिक विकटता र नदीको तीव्र बहावका कारण खोजतलास कार्य अत्यन्त कठिन बनेको छ। समय बित्दै जाँदा जीवितै भेटिने सम्भावना क्षीण हुँदै गएपछि केही परिवारले धार्मिक विधिपूर्वक कुशको शव बनाएर बागमती र अन्य पवित्र नदी किनारमा काजक्रिया सुरु गरेका छन्।

नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलको संयुक्त टोलीले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा निरन्तर खोज तथा उद्धार कार्य जारी राखेको छ। तथापि, बाढीले ठूलो मात्रामा गिटी, बालुवा र ढुङ्गा थुपारेकाले तथा नदीको बहाव उच्च रहेकाले उद्धार टोलीलाई खोजी कार्यमा ठूलो चुनौती सामना गर्नु परेको छ। स्थानीय प्रशासनले उपलब्ध सबै प्रविधि र जनशक्ति परिचालन गरी खोजी तीव्र पारिएको दाबी गरे पनि बेपत्ताका आफन्तहरूले भने उद्धार कार्य सुस्त भएको भन्दै असन्तुष्टि जनाएका छन्।

यसैबिच, मधेश प्रदेश सरकारले रसुवा बाढीमा परी बेपत्ता तथा प्रभावित भएका आफ्ना नागरिकहरूको विवरण संकलन गर्ने र राहत तथा क्षतिपूर्तिको व्यवस्था मिलाउन पहल थालेको छ। प्रदेश सरकारका तर्फबाट रसुवा जिल्ला प्रशासन र गृहमन्त्रालयसँग निरन्तर समन्वय भइरहेको जनाइएको छ। बाढीबाट प्रभावित परिवारलाई तत्काल राहत उपलब्ध गराउन र बेपत्ता भएकाहरूको खोजतलासमा कुनै कसर बाँकी नराख्न पीडित पक्षले सङ्घीय तथा प्रदेश सरकारसँग जोडदार माग गरेका छन्।

विपद्को यस कठिन घडीमा बेपत्ता भएका नागरिकको द्रुत खोजीसँगै मृतकका परिवारलाई उचित राहत र क्षतिपूर्ति दिनु राज्यको प्राथमिकता हुनुपर्छ। हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रमा कार्यरत आन्तरिक श्रमिकहरूको सुरक्षा र अभिलेख व्यवस्थापनमा देखिएको कमजोरीलाई सच्याउँदै आगामी दिनमा यस्ता प्राकृतिक विपद्बाट हुने मानवीय क्षति न्यूनीकरण गर्न पूर्वसूचना प्रणाली र प्रभावकारी उद्धार संयन्त्रको विकास गर्नु अपरिहार्य देखिन्छ।