रियादमा हुथी आक्रमणपछि द्वन्द्व बढ्न सक्ने अमेरिकी चेतावनी

४ असोज, काठमाडौं ।

साउदी अरबको राजधानी रियादमा यमनका इरान-समर्थित हुथी विद्रोहीहरूले गरेको क्षेप्यास्त्र प्रहारपछि मध्यपूर्वमा द्वन्द्व थप उत्कर्षमा पुग्न सक्ने अमेरिकाले चेतावनी दिएको छ। यमनमा हिंसा पुनः भड्किएयता पहिलोपटक साउदी राजधानीलाई नै निशाना बनाएर भर्खरै रियादमा हुथी आक्रमण भएपछि वासिङ्टनले क्षेत्रीय सुरक्षा र स्थिरतामा गम्भीर असर पर्न सक्ने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेको हो।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले शनिबार एक आधिकारिक विज्ञप्ति जारी गर्दै साउदी अरबको सार्वभौमसत्ता र भूभागको सुरक्षामा उत्पन्न नयाँ जोखिमप्रति गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ। आक्रमणको कडा शब्दमा भर्त्सना गर्दै अमेरिकाले यस किसिमको उत्तेजक कदमले क्षेत्रीय तनाव अभूतपूर्व रूपमा बढाउने र शान्तिका लागि भइरहेका जारी कूटनीतिक प्रयासहरूलाई धरापमा पार्ने स्पष्ट पारेको छ। विज्ञप्तिमा आफ्ना मित्रराष्ट्र साउदी अरबको प्रतिरक्षाका लागि अमेरिका दृढताका साथ उभिने प्रतिवद्धता समेत दोहोर्‍याइएको छ।

यमनमा लामो समयदेखि जारी गृहयुद्ध र साउदी नेतृत्वको सैन्य गठबन्धन तथा हुथी विद्रोहीबीचको लडाइँले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई लामो समयदेखि चिन्तित तुल्याउँदै आएको छ। हुथी विद्रोहीहरूले यसअघि साउदी अरबका सीमावर्ती क्षेत्र तथा रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण पूर्वाधारहरूलाई लक्षित गर्दै आएका भए पनि सीधा राजधानी रियादमा क्षेप्यास्त्र प्रहार गर्नुलाई आफ्नो शक्ति प्रदर्शन गर्ने र द्वन्द्वलाई नयाँ मोडमा पुर्‍याउने रणनीतिका रूपमा हेरिएको छ।

द्वन्द्व विश्लेषकहरूका अनुसार इरानको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष समर्थन प्राप्त हुथी समूहले गरेको यो पछिल्लो सैन्य कदमले मध्यपूर्वमा साउदी अरब र इरानबीचको छायाँ युद्ध (प्रोक्सी वार) लाई अझ चर्क्याउने खतरा बढाएको छ। साउदी अरबले यमनको अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता प्राप्त सरकारलाई सहयोग पुर्‍याउँदै आएको छ भने हुथीहरूलाई इरानले अत्याधुनिक हतियार र सैन्य प्रविधि उपलब्ध गराउँदै आएको आरोप लगाउँदै आएको छ। यद्यपि इरानले भने यस्ता आरोपहरूको निरन्तर खण्डन गर्दै आएको छ।

यस क्षेप्यास्त्र आक्रमणले यमनमा दिगो शान्ति स्थापनाका लागि संयुक्त राष्ट्रसङ्घ लगायत अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूले गरिरहेको मध्यस्थता प्रयासमा ठूलो धक्का पुर्‍याएको छ। वर्षौंदेखिको विनाशकारी द्वन्द्वका कारण यमनमा भयानक मानवीय सङ्कट सिर्जना भएको छ भने करोडौँ नागरिक खाद्य सुरक्षा, सफा खानेपानी र आधारभूत स्वास्थ्य सुविधाबाट वञ्चित भएका छन्। यस्ता रणनीतिक आक्रमणहरूले शान्ति वार्ताको सम्भावनालाई थप अनिश्चित बनाइदिएका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले द्वन्द्वरत दुवै पक्षलाई हतियारको होडबाजी रोकेर संयमता अपनाउन र क्षेत्रीय शान्ति कायम राख्न अविलम्ब वार्ताको टेबलमा आउन पुनः आग्रह गरेका छन्। साउदी अरबले आफ्नो आधुनिक हवाई रक्षा प्रणालीमार्फत यस्ता आक्रमणहरूको प्रतिकार गर्ने क्षमता बढाएको बताए पनि सोझै राजधानीलाई लक्षित गरी भएको यस घटनाले समग्र मध्यपूर्वी क्षेत्रको सुरक्षा व्यवस्थापनमा नयाँ र जटिल चुनौती थपिदिएको छ।