सैनिक अस्पताल आईसीयू विवाद: प्रोटोकल उल्लंघनको आलोचना

३० भदौ, काठमाडौं ।

काठमाडौँस्थित छाउनीमा रहेको वीरेन्द्र सैनिक अस्पतालको गहन उपचार कक्ष (आईसीयू) भित्र स्वास्थ्य प्रोटोकल र सुरक्षा मापदण्ड विपरीत भिडियो छायांकन गर्न दिइएको घटनालाई लिएर चौतर्फी आलोचना सुरु भएको छ। अस्पताल प्रशासनले उपचाररत सञ्जय नाम गरेका बिरामीलाई डिस्चार्ज भइसकेको अवस्थामा समेत मुख्यधारका सञ्चारकर्मीहरूसँग कुराकानी गर्न बञ्चित गराएको तर एक युट्युबरका लागि भने आईसीयूभित्रै पुगेर विशेष कुराकानी गर्ने वातावरण मिलाइदिएपछि यो सैनिक अस्पताल आईसीयू विवाद सतहमा आएको हो।

संवेदनशीलताका हिसाबले अत्यन्तै जोखिमयुक्त मानिने अस्पतालको आईसीयू कक्षमा सर्वसाधारण मात्र नभई पेसागत सञ्चारकर्मीहरूका लागि समेत प्रवेशमा कडा प्रतिबन्ध लगाइने गरिन्छ। बिरामीको स्वास्थ्य सुरक्षा र संक्रमणको जोखिमलाई ध्यानमा राखेर बनाइएका अन्तर्राष्ट्रिय स्वास्थ्य मापदण्डहरूलाई नेपाली सेनाद्वारा सञ्चालित अस्पतालमै बेवास्ता गरिएको पाइएको छ। अन्य जिम्मेवार सञ्चारमाध्यम र पत्रकारहरूलाई सूचनाको पहुँचबाट टाढा राखिए पनि निश्चित भिडियो निर्मातालाई सहजरूपमा भित्र प्रवेश गराइनुले अस्पताल प्रशासनको दोहोरो मापदण्ड उजागर गरेको छ।

यो घटनाले नेपाली सेनाको सुरक्षा व्यवस्थापन र सैनिक अस्पतालको समग्र स्वास्थ्य मापदण्डमाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ। सेनाजस्तो अनुशासन र नियमको चुस्त पालना गराउनुपर्ने संस्थाले अत्यन्तै संवेदनशील मानिने आईसीयू कक्षभित्र प्रचारमुखी सामग्री उत्पादनका लागि पहुँच दिनुलाई स्वास्थ्य विज्ञहरूले गम्भीर लापरबाहीका रूपमा टिप्पणी गरेका छन्। यस किसिमको गतिविधिले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमै नेपालको सुरक्षा संवेदनशीलता र स्वास्थ्य सेवाको विश्वसनीयतामाथि प्रश्न उठाउन सक्ने जोखिम बढाएको छ।

पेसागत पत्रकारिताको मर्म र आचारसंहिता विपरीत गैर-पेसागत माध्यमलाई विशेष प्राथमिकता दिइएको भन्दै सञ्चार क्षेत्रबाट समेत कडा आपत्ति जनाइएको छ। सञ्चारकर्मीहरूले पाउने सूचनाको हक र निष्पक्ष समाचार संकलनको अधिकारलाई कुण्ठित गर्दै भ्रामक वा सनसनीपूर्ण दृश्य उत्पादन गर्ने प्रक्रियालाई प्रोत्साहन दिइनुले सञ्चार जगतकै मर्यादामा आँच पुगेको छ। अस्पतालमा उपचाररत बिरामीको गोपनीयताको हक र संक्रमणबाट जोगिने अधिकारको संरक्षण गर्नु अस्पतालको प्राथमिक दाय दायित्व भए पनि यस घटनामा त्यो पूर्ण रूपमा उल्लंघन भएको देखिन्छ।

घटना सार्वजनिक भइसक्दासमेत यस विषयमा नेपाली सेना वा अस्पताल प्रशासनका तर्फबाट कुनै ठोस आधिकारिक धारणा बाहिर आएको छैन। जनस्वास्थ्य र सुरक्षा जस्ता संवेदनशील विषयमा भएको यो गम्भीर त्रुटिबारे निष्पक्ष छानबिन गरी दोषीमाथि आवश्यक कदम चालिनुपर्ने माग नागरिक तथा व्यावसायिक वृत्तबाट उठिरहेको छ। सैनिक अस्पतालभित्र घटेको यस घटनाले आगामी दिनमा स्वास्थ्य संस्था र सुरक्षा निकायहरूले अपनाउनुपर्ने कार्यविधिबारे पुनःविचार गर्न बाध्य पारेको छ।