विदेशी मुद्राको विनिमय दर: डलरको मूल्यमा गिरावट

२१ कात्तिक, काठमाडौं ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले जारी गरेको पछिल्लो विवरण अनुसार विदेशी मुद्राको विनिमय दरमा गिरावट आएको छ। कात्तिक २१ गतेका लागि केन्द्रीय बैंकले तोकेको नयाँ विनिमय दर अनुसार अमेरिकी डलरको मूल्य अघिल्लो दिनको तुलनामा घटेको छ। डलरको भाउ खस्किएसँगै नेपाली रूपैयाँ अमेरिकी मुद्राको तुलनामा केही बलियो बनेको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार आजका लागि एक अमेरिकी डलरको खरिद दर १४९ रूपैयाँ ९६ पैसा र बिक्री दर १५० रूपैयाँ ५६ पैसा कायम गरिएको छ। यसअघि अघिल्लो दिन कात्तिक २० गते एक अमेरिकी डलरको खरिद दर १५० रूपैयाँ ८७ पैसा र बिक्री दर १५१ रूपैयाँ ४७ पैसा रहेको थियो। एकै दिनमा अमेरिकी डलरको खरिद तथा बिक्री दर दुवैमा प्रतिडलर ९१ पैसाको गिरावट आएको हो।

अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अमेरिकी डलरको माग र आपूर्तिमा आउने परिवर्तनका आधारमा नेपाल राष्ट्र बैंकले दैनिक रूपमा विदेशी मुद्राको आधिकारिक विनिमय दर निर्धारण गर्दै आएको छ। नेपाली रूपैयाँको भारतीय रूपैयाँसँग स्थिर विनिमय दर (पेग्ड रेट) रहेका कारण भारतीय रूपैयाँको अन्तर्राष्ट्रिय बजार मूल्यमा आउने उतारचढावले पनि नेपाली बजारमा विदेशी मुद्राको दरलाई प्रत्यक्ष प्रभावित पार्ने गर्दछ।

अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार डलरको मूल्य घट्दा नेपाल जस्तो आयातमा आधारित अर्थतन्त्र भएको देशलाई वैदेशिक व्यापारमा केही राहत पुग्छ। पेट्रोलियम पदार्थ, खाद्यान्न तथा अन्य उपभोग्य सामग्रीको आयात गर्दा भुक्तानी गर्नुपर्ने डलरको लागत कम हुने भएकाले यसले आन्तरिक बजारमा मूल्यवृद्धि नियन्त्रण गर्न र शोधानन्तर स्थितिमा सकारात्मक प्रभाव पार्न मद्दत गर्दछ।

यद्यपि, डलर सस्तो हुँदा वैदेशिक रोजगारीमा रहेका नेपालीहरूले स्वदेश पठाउने रेमिट्यान्स (विप्रेषण) आयमा भने केही कमी आउन सक्छ। डलरको दर घट्दा स्वदेशमा प्राप्त हुने नेपाली रूपैयाँको परिमाण घट्ने भएकाले रेमिट्यान्स प्राप्तकर्ता परिवारको आयमा संकुचन आउने गर्छ। यसका साथै निर्यातजन्य उद्योग र पर्यटन क्षेत्रको आम्दानीमा पनि डलर घट्दा नकारात्मक असर पर्ने गर्दछ।

केन्द्रीय बैंकका अनुसार सर्वसाधारण तथा आयात-निर्यातकर्ता व्यवसायीहरूले राष्ट्र बैंकले निर्धारण गरेको यही विनिमय दरका आधारमा वाणिज्य बैंकहरू तथा सटही काउन्टरहरूबाट विदेशी मुद्रा सटही सुविधा प्राप्त गर्न सक्नेछन्। वाणिज्य बैंकहरूले राष्ट्र बैंकको मार्गदर्शनभित्र रहेर दैनिक सटही दरमा सामान्य परिमार्जन गर्न सक्ने व्यवस्था रहेको छ।