विदेशी मुद्राको विनिमय दर: डलर बिक्रीदर १५३.१९ कायम

३० भदौ, काठमाडौं ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले आजका लागि नयाँ विदेशी मुद्राको विनिमय दर निर्धारण गर्दै अमेरिकी डलरसहित अन्य विदेशी मुद्राको आधिकारिक कारोबार मूल्य सार्वजनिक गरेको छ। केन्द्रीय बैंकले तय गरेको नयाँ तालिकाअनुसार आज अमेरिकी डलर एकको खरिददर १५२ रुपैयाँ ५९ पैसा र बिक्रीदर १५३ रुपैयाँ १९ पैसा कायम भएको छ। नेपाली अर्थतन्त्रमा विदेशी मुद्राको विनिमय दरले आयात, निर्यात र वैदेशिक व्यापारमा प्रत्यक्ष भूमिका निर्वाह गर्ने भएकाले यस दरलाई वित्तीय क्षेत्रमा निकै चासोका साथ हेरिएको छ।

राष्ट्र बैंकले दैनिक रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको अवस्था र भारतीय रुपैयाँसँगको आबद्धतालाई ध्यानमा राखेर विनिमय दर तोक्ने गर्दछ। आज तोकिएको दरअनुसार सर्वसाधारण तथा वित्तीय संस्थाहरूले अमेरिकी डलरको किनबेच गर्न सक्नेछन्। वाणिज्य बैंकहरूले भने केन्द्रीय बैंकको यसै आधार दरमा थोरै अन्तर राखेर आफ्नै विनिमय दर तोक्न सक्ने कानुनी व्यवस्था रहेको छ। डलरको मूल्यमा हुने परिवर्तनले बजारमा महँगी र रेमिट्यान्स दुवैमा सीधा प्रभाव पार्दछ।

नेपाल आयातमा निर्भर अर्थतन्त्र भएकाले अमेरिकी डलर बलियो हुँदा अन्तर्राष्ट्रिय बजारबाट खरिद गरिने इन्धन, खाद्यान्न, इलेक्ट्रोनिक्स तथा अन्य उपभोग्य वस्तुको मूल्य बढ्न जान्छ। डलर महँगो हुँदा व्यापार घाटा थप फराकिलो हुने जोखिम रहन्छ। यद्यपि, विदेशमा कार्यरत नेपाली श्रमिकहरूले स्वदेशमा पैसा पठाउँदा भने उच्च विनिमय दरका कारण परिवारले बढी नेपाली रुपैयाँ प्राप्त गर्ने भएकाले विप्रेषण आप्रवाहमा यसले सकारात्मक योगदान पुर्‍याउँछ।

वैदेशिक अध्ययनका लागि जाने विद्यार्थी, पर्यटन व्यवसाय तथा वैदेशिक ऋणको भुक्तानीमा पनि डलरको दरले महत्त्वपूर्ण असर पार्छ। नेपाली रुपैयाँको भारतीय रुपैयाँसँग स्थिर विनिमय दर रहेकाले भारतीय रुपैयाँ अमेरिकी डलरको तुलनामा कमजोर वा बलियो हुँदा त्यसको सीधा प्रभाव नेपाली रुपैयाँमा पर्ने गर्दछ। हाल अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा देखिएको आर्थिक गतिविधि र इन्धनको मूल्य उतारचढावले पनि विदेशी मुद्राको दरमा चाप सिर्जना गरेको छ।

केन्द्रीय बैंकले सर्वसाधारण तथा व्यवसायीहरूलाई गैरकानुनी बाटोबाट मुद्रा सटही नगर्न र इजाजतपत्र प्राप्त बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट मात्र आधिकारिक विनिमय दरमा कारोबार गर्न आग्रह गरेको छ। राष्ट्र बैंकले विदेशी मुद्राको भण्डारण सन्तुलित राख्न र बजारमा सम्भावित जोखिम न्यूनीकरण गर्न नियमित रूपमा मौद्रिक उपकरणहरूको प्रयोग गर्दै आएको छ।