जलविद्युत् आयोजनामा उद्धार: २१६ घण्टापछि दुई जनाको जीवितै उद्धार

२० भदौ, काठमाडौं ।

नुवाकोटस्थित माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङभित्र फसेका नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका दुई कर्मचारीलाई घटनाको २१६ घण्टापछि जीवितै उद्धार गरिएको छ। जलविद्युत् आयोजनामा उद्धार कार्य जारी रहँदा उद्धार टोलीको निरन्तरको प्रयासपछि सुरुङभित्रबाट दुवै कर्मचारीलाई सकुशल बाहिर निकाल्न सफलता मिलेको हो। आयोजनाको भूमिगत विद्युत्गृह, सुरुङ, कार्यालय तथा आवास क्षेत्रमा फसेका अन्य व्यक्तिहरूको खोजी तथा उद्धार कार्यलाई अहिले थप तीव्र पारिएको छ।

करिब नौ दिन (२१६ घण्टा) सम्म सुरुङको अँध्यारो र कठिन परिस्थितिमा अड्किएका प्राधिकरणका कर्मचारीहरूलाई उद्धार टोलीले जीवितै फेला पार्नुलाई एक अभूतपूर्व र सकारात्मक सफलता मानिएको छ। उद्धार टोलीका अनुसार सुरुङभित्र अक्सिजनको कमी, अँध्यारो र पानीको तीव्र बहावका कारण उद्धार कार्य अत्यधिक चुनौतीपूर्ण बनेको थियो। तर, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र प्राविधिक टोलीको एकीकृत प्रयासले दुई जनालाई सकुशल उद्धार गर्न सम्भव भएको हो। जीवितै उद्धार गरिएका कर्मचारीहरूलाई तत्काल प्राथमिक उपचारपश्चात् थप गम्भीर स्वास्थ्य परीक्षणका लागि नजिकैको अस्पताल पठाइएको छ।

विपद्का कारण विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङ, भूमिगत पावरहाउस, आयोजनाका प्रशासनिक भवन र आवास क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुगेपछि सरकार तथा सुरक्षा निकायले खोजी तथा उद्धार कार्यलाई प्राथमिकताका साथ अगाडि बढाएका छन्। जटिल भौगोलिक बनावट र प्रतिकूल मौसमका बाबजुद पनि सुरक्षाकर्मीहरू अत्याधुनिक उपकरण र प्राविधिक विशेषज्ञताको प्रयोग गरी जोखिमपूर्ण स्थानहरूमा खटिएका छन्। बाटो अबरुद्ध भएका स्थानमा भारी उपकरण प्रयोग गरेर सुरुङ र मुख्य संरचनासम्म पुग्ने बाटो खोल्ने काम भइरहेको छ।

नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र आयोजना व्यवस्थापनका अनुसार प्रभावित क्षेत्रहरूमा फसेका मानिसहरूको स्थिति पत्ता लगाउन र सुरुङभित्र प्रवेश मार्ग सुरक्षित बनाउन निरन्तर काम भइरहेको छ। जलविद्युत् आयोजनामा उद्धार कार्यलाई अझ प्रभावकारी र सुरक्षित बनाउन प्राविधिक टोलीहरूले सुरुङभित्र हावाको प्रवाह सुचारु गर्ने र पानीको सतह नियन्त्रण गर्ने विशेष उपायहरू अपनाएका छन्। सुरुङभित्र अझै अन्य व्यक्तिहरू फसेको हुनसक्ने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै खोजी कार्यलाई चौबीसै घण्टा निरन्तरता दिइएको छ।

जलविद्युत् संरचनाहरू प्रायः भूमिगत र भौगोलिक रूपमा संवेदनशील क्षेत्रमा हुने भएकाले यस्ता आयोजनाहरूमा विपद् व्यवस्थापन र उद्धार कार्यलाई सहज बनाउन सुरक्षा मापदण्डलाई थप मजबुत बनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ। आयोजना स्थलहरूमा आपत्कालीन सञ्चार प्रणाली र वैकल्पिक निष्क्रमण मार्गहरूको प्रभावकारिताबारे पनि समीक्षा भइरहेको छ। माथिल्लो त्रिशूली–३ ‘ए’ मा २१६ घण्टापछि भएको यो चमत्कारिक उद्धारले अन्य प्रभावित आयोजनाहरूमा पनि उद्धारको आशा र हौसला बढाएको सरोकारवालाहरूले बताएका छन्।