सोनम वाङ्चुक नजरबन्दमा परेको दाबी, लद्दाखमा सुरक्षा कडाइ

२७ कात्तिक, काठमाडौं ।

सोनम वाङ्चुक नजरबन्दमा परेको दाबी भारतको केन्द्रशासित प्रदेश लद्दाखका चर्चित वातावरण अभियन्ता तथा शिक्षाविद् सोनम वाङ्चुकले गरेका छन्। उनले भारतीय प्रशासनले आफूलाई आफ्नै घरमा नजरबन्दमा राखेको भन्दै सुरक्षा नियन्त्रणप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका हुन्।

वाङ्चुकका अनुसार उनको निवासवरिपरि ठूलो संख्यामा हतियारधारी सुरक्षाकर्मीहरू तैनाथ गरिएका छन्। सरकार तथा स्थानीय प्रशासनले उनलाई घरबाहिर ननिस्कन र घरभित्रै बस्न निर्देशन दिएको बताइएको छ। आफ्नै घर घेरेर दर्जनौँ हतियारधारी सुरक्षा गार्डहरू परिचालन गरिएपछि उनले आफूलाई व्यवहारिक रूपमा नजरबन्द गरिएको अवस्था सिर्जना भएको जानकारी दिएका हुन्।

लद्दाखलाई भारतीय संविधानको छैटौँ अनुसूचीमा समावेश गर्नुपर्ने, स्थानीय पारिस्थितिकी र पर्यावरणको संरक्षण हुनुपर्ने तथा लद्दाखका बासिन्दालाई स्वायत्त अधिकार दिनुपर्ने माग राख्दै वाङ्चुक लामो समयदेखि आन्दोलित रहँदै आएका छन्। यसअघि पनि उनले लद्दाखदेखि नयाँ दिल्लीसम्मको शान्तिपूर्ण पदयात्रा र पटक-पटक आमरण अनशन आयोजना गरेर केन्द्र सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका थिए।

सन् २०१९ मा भारत सरकारले जम्मू-कश्मीरको विशेष दर्जा हटाएर लद्दाखलाई छुट्टै केन्द्रशासित प्रदेश बनाएपछि त्यहाँका स्थानीय समुदायहरू आफ्नो भूमि, रोजगार र संस्कृतिको सुरक्षालाई लिएर निरन्तर आवाज उठाइरहेका छन्। वाङ्चुकले लद्दाखको संवेदनशीलता र स्थानीय बासिन्दाको अधिकारका विषयमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन्।

यस पटकको कडा सुरक्षा तैनाथी र नजरबन्दको दाबीका विषयमा स्थानीय प्रशासनको तर्फबाट आधिकारिक भनाइ आउन बाँकी छ। तथापि, सम्भावित विरोध प्रदर्शन वा अशान्ति फैलिन नदिनका लागि सुरक्षा निकायले पूर्वसावधानी स्वरूप उच्च सतर्कता अपनाएको अनुमान गरिएको छ। वाङ्चुकको यो दाबीसँगै लद्दाखमा चलिरहेको अधिकारमुखी आन्दोलनले पुनः नयाँ तरङ्ग पैदा गरेको छ।

वातावरण संरक्षण र सामाजिक सुधारका क्षेत्रमा योगदान पुर्‍याएबापत प्रतिष्ठित ‘रमन म्याग्सेसे पुरस्कार’ प्राप्त गरिसकेका वाङ्चुकमाथिको यो प्रतिबन्धले उनका समर्थक तथा नागरिक समाजमा चासो बढाएको छ। लोकतान्त्रिक ढंगले आफ्ना माग प्रस्तुत गर्दै आएका अभियन्तामाथि लगाइएको यस्तो कडाइले लद्दाखको पछिल्लो परिस्थितिलाई थप संवेदनशील बनाएको छ।