तनहुँमा तरकारी र धान खेतीको क्षेत्र विस्तार

८ कात्तिक, काठमाडौं ।

तनहुँमा तनहुँमा तरकारी र धान खेती को क्षेत्रमा पछिल्लो समय उल्लेख्य विस्तार भएको छ। राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रमअन्तर्गत सञ्चालित विभिन्न कृषि जोन कार्यक्रमका कारण जिल्लामा व्यावसायिक कृषि कर्मतर्फ किसानहरूको आकर्षण तीव्रताका साथ बढेको हो। गोरखास्थित कार्यक्रम कार्यान्वयन एकाइका अनुसार आधुनिक कृषि प्रविधि, अनुदान तथा प्राविधिक सहयोग उपलब्ध गराइएपछि हजारौँ किसान व्यावसायिक उत्पादनमा जोडिएका छन्।

तनहुँका विभिन्न पालिकाहरूमा सञ्चालन गरिएका ‘तरकारी जोन’ र ‘धान जोन’ कार्यक्रमले स्थानीय तहमा कृषि उत्पादन र उत्पादकत्व वृद्धिमा प्रत्यक्ष योगदान पुर्‍याएका छन्। परम्परागत शैलीको खेती प्रणालीलाई विस्थापित गर्दै आधुनिक यन्त्र तथा उपकरणको प्रयोग बढेकाले किसानहरूको उत्पादन लागत घट्न थालेको छ। राष्ट्रिय कृषि आधुनिकीकरण कार्यक्रम कार्यान्वयन एकाइ गोरखाका वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत पूर्ण ढुङ्गानाका अनुसार सरकारको यस पहलले तनहुँलाई तरकारी तथा धान उत्पादनमा आत्मनिर्भर बनाउने दिशामा महत्त्वपूर्ण आधार तयार गरेको छ।

परियोजनाले कृषकहरूलाई सामूहिक तथा व्यावसायिक खेतीतर्फ प्रोत्साहित गर्न उन्नत जातका बीउबिजन, सिँचाइ सुविधा, र आधुनिक मेशिनरी सामानमा अनुदान सहयोग पुर्‍याउँदै आएको छ। यसअघि बाँझो रहेका खेतबारीहरूमा समेत अचेल व्यापक रूपमा व्यावसायिक तरकारी र धान बाली लगाउन थालिएको छ। स्थानीय कृषकहरू समूह तथा कृषि सहकारीमार्फत कृषि जोनमा आबद्ध भएर आधुनिक खेती प्रणाली अपनाइरहेका छन्।

व्यावसायिक तरकारी उत्पादन वृद्धि भएसँगै तनहुँमा उत्पादित तरकारी आसपासका प्रमुख शहरहरू पोखरा, काठमाडौँ तथा नारायणगढसम्म बिक्रीवितरणका लागि पठाउने गरिएको छ। यसले गर्दा कृषकहरूको आयआर्जनमा प्रत्यक्ष सुधार हुनुका साथै ग्रामीण क्षेत्रमा स्वरोजगारका नयाँ अवसरहरू सिर्जना भएका छन्। वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका युवाहरूसमेत यस कार्यक्रमबाट प्रेरित भएर आफ्नै भूमिमा व्यावसायिक कृषि व्यवसायमा संलग्न हुन थालेका छन्।

धान खेतीतर्फ पनि उन्नत जातका बीउको प्रयोग र प्रविधिको विस्तारले उत्पादकत्वमा ठूलो सुधार आएको छ। कृषकहरूले थोरै क्षेत्रफलमा पनि पहिलेको तुलनामा धेरै उत्पादन लिन सफल भएका छन्। प्राविधिक परामर्श तथा समयमै मल र बीउ उपलब्ध गराउनेसम्बन्धी सहजीकरणले गर्दा उत्पादन चक्र नियमित र व्यवस्थित बनेको कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ।

कृषि क्षेत्रको दिगो विकासका लागि सरकारी तथा स्थानीय निकायको निरन्तर समन्वय आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्। आगामी दिनमा बजार व्यवस्थापन, शीतभण्डार (कोल स्टोर) को निर्माण तथा प्रशोधन केन्द्रहरूको स्थापना गर्न सके तनहुँका कृषकहरूले अझ बढी लाभ लिन सक्ने र कृषि पेसा अझ मर्यादित बन्ने विश्वास लिइएको छ।