बाढी पीडितको पीडा: विपद्पछिको कठिन जीवन र उपचारको अवस्था

२६ भदौ, काठमाडौं ।

नेपालमा हालै आएको विनाशकारी प्राकृतिक विपद्का कारण हजारौँ नागरिक प्रभावित भएका छन् भने बाढी पीडितको पीडा र उनीहरूले भोगेको अकल्पनीय आघात अझै पनि उत्तिकै ताजै रहेको छ। बाढीको तीव्र बहाव र नदीको शक्तिशाली छालमा परेर बल्लतल्ल ज्यान जोगाउन सफल भएका कतिपय सर्वसाधारण नागरिकहरू अझै पनि गम्भीर शारीरिक तथा मानसिक चोटबाट गुज्रिरहेका छन्। बाढीको पानीले बगाएर घाइते भएका उनीहरू आवश्यक स्वास्थ्य उपचार, नियमित औषधि र प्रभावकारी पुनर्स्थापनाको पर्खाइमा छटपटाइरहेका छन्।

विपद्को समयमा नदी तथा खोलाहरूमा आएको अप्रत्याशित बाढीले तटीय क्षेत्र तथा नजिकका बस्तीहरू पूर्ण रूपमा डुबानमा पारेको थियो। बाढीको तीव्र छालले कहिले पानीभित्र डुबाउने र कहिले बाहिर हुत्याउने गर्दा जीवन र मृत्युको दोसाँधमा पुगेको survivor हरू स्मरण गर्छन्। बाढीको वेगसँगै बगेर आएका ठूला ढुङ्गा, मुढा र भग्नावशेषका कारण धेरै मानिसहरू गम्भीर रूपमा घाइते भएका थिए। कतिपयले रुखका हाँगा, घरका छत र अग्ला डाँडाहरूमा शरण लिएर रात बिताउन बाध्य भएका थिए।

प्राकृतिक विपद् घटेको लामो समय बितिसक्दासमेत घाइते पीडितहरूको शारीरिक घाउ पूर्ण रूपमा निको हुन सकेको छैन। विशेष गरी खुट्टा र हातमा गम्भीर चोट लागेका नागरिकहरू अझै पनि सामान्य तरिकाले हिँडडुल गर्न र दैनिक कामकाजमा फर्कन असमर्थ छन्। प्रारम्भिक उद्धारका क्रममा प्राथमिक उपचार पाए पनि नियमित स्वास्थ्य परीक्षण, विशेषज्ञ डाक्टरको परामर्श र आवश्यक औषधिको अभावमा उनीहरूको स्वास्थ्य स्थिति सुधार हुन सकेको छैन।

शारीरिक चोटपटकका साथै बाढी प्रभावित क्षेत्रका सर्वसाधारणमा गम्भीर मानसिक आघात (पोस्ट-ट्रमाटिक स्ट्रेस) समेत देखिएको छ। बाढीको त्यो भयानक विभिषिका आँखाअगाडि घुमिरहने र सामान्य वर्षा हुँदासमेत नदीमा बाढी आउने डरले तर्सिने समस्याबाट धेरैजसो बालबालिका र वृद्धवृद्धाहरू ग्रसित छन्। आफ्ना घरबार, धनसम्पत्ति र वर्षौंदेखिको कमाइ गुमाएका पीडितहरूका लागि शारीरिक उपचारका साथसाथै मानसिक परामर्श सेवाको समेत उत्तिकै आवश्यकता देखिएको छ।

स्थानीय तह, सुरक्षा निकाय र विभिन्न स्वयंसेवी संस्थाहरूले विपद् लगत्तै खाद्यान्न र अस्थायी त्रिपाल वितरण गरे तापनि दीर्घकालीन पुनर्स्थापना र स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउन अझै ठूलो चुनौती कायम छ। घाइते नागरिकहरूले उपचार खर्च अभावका कारण थप स्वास्थ्य जटिलता भोग्नुपरेको छ। जसका कारण घाइतेहरूको पूर्ण नि:शुल्क उपचारको व्यवस्था गर्न र स्थायी आवास निर्माणका लागि आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराउन पीडित परिवारले राज्यसँग जोडदार माग गरेका छन्।

प्राकृतिक विपद्लाई पूर्ण रूपमा रोक्न नसकिए पनि विपद्पछिको राहत, उद्धार र दीर्घकालीन पुनर्स्थापनालाई चुस्त बनाउनु राज्यको प्रमुख दायित्व हो। बाढी पीडितको पीडा सम्बोधन गर्न, उनीहरूलाई स्वास्थ्य उपचार प्रदान गर्न र सुरक्षित आवासको व्यवस्था मिलाउन सरकार तथा सम्बन्धित निकायले तत्काल विशेष कदम चाल्नु अपरिहार्य देखिन्छ।