साउदी तेल पाइपलाइन ड्रोन आक्रमणपछि बन्द: विश्वभर इन्धन संकटको जोखिम -

२७ भदौ, काठमाडौं ।

साउदी तेल पाइपलाइनमाथि घातक ड्रोन आक्रमण भएपछि साउदी अरेबियाले आफ्नो प्रमुख कच्चा तेल पूर्वाधारको सञ्चालन पूर्ण रूपमा बन्द गरेको छ। होर्मुज स्ट्रेटको मुख्य विकल्पका रूपमा प्रयोग हुँदै आएको १२ सय किलोमिटर लामो यो इस्ट-वेस्ट पाइपलाइन बन्द भएसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको आपूर्ति गम्भीर रूपमा प्रभावित हुने खतरा बढेको छ। इरानसँगको बढ्दो क्षेत्रीय तनावका कारण पहिले नै अशान्त बनेको मध्यपूर्वमा यो घटनाले थप हलचल ल्याइदिएको छ।

विश्वको सबैभन्दा ठूलो कच्चा तेल निर्यातकर्ता साउदी अरेबियाले सुरक्षा जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै पाइपलाइन सञ्चालन स्थगित गर्ने निर्णय लिएको हो। यो रणनीतिक पाइपलाइनमार्फत दैनिक करिब ५० लाख ब्यारेल कच्चा तेल ओसारपसार हुँदै आएको थियो। स्ट्रेट अफ होर्मुजको संवेदनशील जलमार्गमा हुनसक्ने सम्भावित अवरोधलाई छलेर रातो सागर (रेड सी) सम्म तेल सुरक्षित रूपमा पुर्‍याउनका लागि साउदीले यो सञ्जाल निर्माण गरेको थियो।

इरानसँगको युद्ध र जारी द्वन्द्वका कारण होर्मुज जलडमरूमध्यबाट हुने इन्धन ढुवानी पहिले नै प्रभावित भइसकेको अवस्थामा यो साउदी तेल पाइपलाइन नै मुख्य वैकल्पिक मार्ग बनेको थियो। अब यो पाइपलाइनसमेत बन्द भएपछि साउदी अरेबियाका लागि तेल निर्यात गर्ने होर्मुजको विकल्प पूर्ण रूपमा समाप्त भएको छ। यसले गर्दा विश्वव्यापी ऊर्जा बजारमा कच्चा तेलको चरम अभाव र मूल्यवृद्धिको तीव्र त्रास सिर्जना भएको छ।

मध्यपूर्वका रणनीतिक ऊर्जा पूर्वाधार र तेल प्रशोधन केन्द्रहरूलाई लक्षित गरी भएका ड्रोन हमलाहरूले वैश्विक ऊर्जा सुरक्षामा ठूलो प्रश्नचिह्न खडा गरेका छन्। आर्थिक विश्लेषकहरूका अनुसार यो पाइपलाइन लामो समयसम्म ठप्प रहेमा एसियाली तथा युरोपेली मुलुकहरूमा इन्धन आपूर्ति शृंखला प्रत्यक्ष रूपमा प्रभावित हुनेछ, जसका कारण वैश्विक अर्थतन्त्रमा महँगीको थप चाप पर्ने निश्चित छ।

हाल साउदी प्राविधिक तथा सुरक्षा निकायहरूले आक्रमणबाट भएको भौतिक क्षतिको मूल्यांकन गरिरहेका छन्। पाइपलाइन मर्मत गरी पुनः सञ्चालनमा ल्याउन कति समय लाग्छ भन्नेबारे साउदी अधिकारीहरूले आधिकारिक विवरण सार्वजनिक गरिसकेका छैनन्। यद्यपि, बजारमा पर्ने नकारात्मक प्रभावलाई न्यूनीकरण गर्न साउदी सरकार तथा अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा निकायहरू वैकल्पिक उपायको खोजीमा जुटेका छन्।