होर्मुज खोल्ने प्रयास तीव्र,वार्ता सकारात्मक, तेलको मूल्य घट्यो

२० साउन, काठमाडौं । इरान र ओमानबीच होर्मुज जलडमरूमध्यबाट व्यापारिक जहाजको सुरक्षित आवतजावत पुनः सञ्चालन गर्ने विषयमा भइरहेको कूटनीतिक वार्ताले सकारात्मक संकेत देखाएको छ। वार्तामा प्रगति भइरहेको दुवै पक्षको भनाइसँगै मध्यपूर्वमा बढेको तनाव केही कम हुने आशा पलाएको छ। तर, यमननजिकै रेड सीमामा भारतीय व्यापारिक जहाजमाथि भएको आक्रमणले समुद्री सुरक्षाको चुनौती अझै कायम रहेको देखाएको छ।

होर्मुज खुलाउने प्रयासमा कूटनीतिक सक्रियता

इरानले ओमानसँगको वार्ता सकारात्मक दिशामा अघि बढिरहेको जनाएको छ। अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले पनि होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः सञ्चालनका लागि भइरहेको छलफलमा प्रगति भएको बताएका छन्। अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले सम्झौता “आज वा भोलि” नै हुन सक्ने सम्भावना औँल्याएका छन्। पछिल्ला दिनमा अमेरिका, इरान, ओमान र कतारबीच कूटनीतिक सम्पर्क तीव्र बनेको छ। कतारका अमिर शेख तमिम बिन हमाद अल थानीले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग वार्ता गरेका छन्। कतारले सबै पक्षसँग संवाद गर्दै युद्धको कूटनीतिक समाधान खोज्न मध्यस्थताको भूमिका निर्वाह गरिरहेको जनाएको छ।

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार मुख्य उद्देश्य होर्मुज हुँदै व्यापारिक तथा ऊर्जा ढुवानीका लागि सुरक्षित समुद्री मार्ग सुनिश्चित गर्नु हो। यद्यपि, जहाजको सुरक्षित आवतजावत, मार्ग सञ्चालनको स्वरूप तथा इरानले लिने सम्भावित शुल्कजस्ता विषयमा अझै सहमति हुन बाँकी छ। विश्वकै महत्वपूर्ण ऊर्जा ढुवानी मार्गमध्ये एक मानिने होर्मुज लामो समय अवरुद्ध हुँदा तेल तथा ग्यास आपूर्ति, ढुवानी लागत र विश्व अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पर्ने जोखिम रहन्छ।

तेलको मूल्यमा गिरावट

होर्मुज पुनः सञ्चालन हुन सक्ने आशाले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ। ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ८० अमेरिकी डलरभन्दा तल झरेको छ। युद्ध चर्किएको समयमा यसको मूल्य १०० डलरभन्दा माथि पुगेको थियो। तेलको मूल्य घटेसँगै इन्धन, ढुवानी र विद्युत् उत्पादन लागतमा राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसको प्रभाव विश्वभरका उपभोक्ताले वस्तु तथा सेवाको मूल्यमा समेत महसुस गर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

अमेरिकी सेयर बजारमा पनि उत्साह देखिएको छ। डाउ जोन्स औद्योगिक सूचकांक नयाँ उचाइमा पुगेको छ। तर होर्मुजसम्बन्धी सहमति कार्यान्वयनमा नआए बजार पुनः अस्थिर हुन सक्ने जोखिम कायमै रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

अमेरिकी नौसेनाले ४५ जहाजको मार्ग परिवर्तन गरायो

अमेरिकी सेनाका अनुसार जुलाईको मध्यदेखि हालसम्म ४५ वटा व्यापारिक जहाजलाई इरानसँग सम्बन्धित सुरक्षा जोखिमका कारण वैकल्पिक मार्ग प्रयोग गर्न लगाइएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार यसले होर्मुज संकट केवल सैन्य विषय नभई अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र समुद्री यातायातसँग प्रत्यक्ष जोडिएको चुनौती बनेको स्पष्ट पारेको छ।

रेड सीमामा भारतीय व्यापारिक जहाज डुब्यो

होर्मुजमा कूटनीतिक प्रगतिको संकेत आइरहेकै बेला यमननजिकै रेड सीमामा भारतीय झण्डावाहक व्यापारिक जहाज ‘फाइज नुरे ओलिया’ माथि आक्रमण भएको छ।

रिपोर्टअनुसार जहाज यमनको अल–हुदैदाह क्षेत्रनजिक विस्फोटक पदार्थ बोकेको डुङ्गाबाट आक्रमणमा परेको थियो। आक्रमणपछि जहाज गम्भीर रूपमा क्षतिग्रस्त भई डुबेको जनाइएको छ। जहाजमा रहेका १४ जना चालकदलका सदस्यको भने सकुशल उद्धार गरिएको छ। उद्धार गरिएकामध्ये १३ जना भारतीय र एक जना यमनी नागरिक रहेका छन्। यस घटनाले रेड सी र बाब अल–मन्देब क्षेत्रमा व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षाप्रति पुनः गम्भीर चिन्ता बढाएको छ। यस क्षेत्रमा यमनका हुथी विद्रोहीसँग सम्बन्धित आक्रमणका कारण अन्तर्राष्ट्रिय जहाजहरूले लामो तथा वैकल्पिक समुद्री मार्ग प्रयोग गर्दै आएका छन्।

एउटै क्षेत्रमा दुई फरक अवस्था

एकातर्फ होर्मुजमा कूटनीतिक समाधानतर्फ प्रगति भइरहेको देखिन्छ भने अर्कोतर्फ रेड सीमामा जारी आक्रमणले मध्यपूर्वको समुद्री सुरक्षा अवस्था अझै अस्थिर रहेको संकेत गरेको छ। यी दुवै समुद्री मार्ग एसिया, मध्यपूर्व, अफ्रिका र युरोपबीचको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिन्छन्। त्यसैले होर्मुजमा भएको प्रगतिले विश्व बजारमा आशा जगाए पनि सम्पूर्ण क्षेत्र स्थिर भइसकेको निष्कर्ष निकाल्न भने अझै हतार हुने विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

यदि होर्मुज सुरक्षित रूपमा पुनः सञ्चालनमा आयो भने तेल बजार, अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानी र विश्व आपूर्ति शृंखलामा राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। तर कूटनीतिक प्रयास असफल भए वा समुद्री क्षेत्रमा पुनः सैन्य तनाव बढे विश्व अर्थतन्त्रले फेरि ठूलो दबाब सामना गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।

यो पनि पढ्नुहोस: गोरखाको घ्याम्पेसालमा नयाँ ३३/११ केभी सबस्टेसन सञ्चालनमा, रास्वपा सांसद आचार्यको चिन्ता: समितिहरूमा उजुरीहरू समाधान नहुने अवस्था,सार्वजनिक लेखा समितिमा आर्थिक अनियमितताको जाँच आवश्यक : सांसद ठगुन्ना विराटनगरका उद्योगी प्रकाश मुन्दडाको घरमा ५ घण्टा प्रहरी छापा, शंकास्पद वस्तु फेला परेन, कञ्चनपुरमा जुवातास खेलिरहेको अवस्थामा ८ जना जुवाडे पक्राउ, गोठाटार आगलागीमा १४ पसल जले, ९ दमकलको सहयोगमा आगो नियन्त्रण, बागमती प्रदेश मन्त्रालय भवनका लागि ३,४८४ रुख काटिने, हेटौँडामा निर्माण प्रक्रिया अघि बढ्यो, एकै रातमा टुट्यो युरोपको सपना,फर्किए हजारौं आप्रवासी 57 जनाको मृत्यु, पर्यटन प्रवर्धन र आगन्तुकहरुको लागि Tarevir.com को सुरुवात