हर्मुज जलडमरूमध्यमा जहाजमाथि आक्रमण, १ को मृत्यु

२८ भदौ, काठमाडौं ।

हर्मुज जलडमरूमध्यमा जहाजमाथि आक्रमण भएपछि मध्यपूर्व क्षेत्रमा सैन्य र रणनीतिक तनाव थप उत्कर्षमा पुगेको छ। इरान र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीच निरन्तर बढ्दै गएको रणनीतिक प्रतिद्वन्द्विताका बीच हर्मुज जलडमरूमध्य (Strait of Hormuz) क्षेत्रमा एउटा व्यापारिक समुद्री जहाजमाथि गम्भीर आक्रमण हुँदा कम्तीमा एक जनाको ज्यान गएको छ भने अन्य तीन जना घाइते भएका छन्। इरानी अधिकारीहरूका अनुसार घटना लगत्तै उद्धार टोली परिचालन गरी घाइतेहरूलाई नजिकैको स्वास्थ्य संस्थामा उपचारका लागि लगिएको छ।

इरानको तटीय सहर केश्मका गभर्नर अमिर हुसेनका अनुसार जलक्षेत्रमा तैरिरहेको व्यापारिक जहाजलाई लक्ष्य गरी अप्रत्याशित रूपमा आक्रमण गरिएको थियो। आक्रमणको प्रकृति र प्रयोग गरिएका हतियारबारे विस्तृत अनुसन्धान भइरहेको इरानी सुरक्षा निकायहरूले जनाएका छन्। घटनापछि उक्त जलमार्गमा आवतजावत गर्ने अन्य व्यापारिक तथा तेल ट्याङ्करहरूलाई उच्च सतर्कता अपनाउन निर्देशन दिइएको छ। घाइतेहरूको अवस्था गम्भीर रहेको र उनीहरूलाई गहन उपचार कक्षमा राखिएको उद्धारमा संलग्न अधिकारीहरूले पुष्टि गरेका छन्।

विश्वकै सबैभन्दा संवेदनशील व्यापारिक समुद्री मार्ग मानिने हर्मुज जलडमरूमध्यमा पछिल्ला केही समययता इरान र अमेरिकाबीच रणनीतिक तनाव उच्च बिन्दुमा पुगेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गमा आफ्नो प्रभाव कायम राख्ने र पश्चिमी प्रतिबन्धहरूको प्रतिकार गर्ने रणनीतिअनुरूप इरानले सुरक्षा निगरानी बढाउँदै आएको छ भने अमेरिकी नौसेनाले पनि आफ्ना युद्धपोतहरू परिचालन गरी निगरानी तीव्र पारेको छ। यस क्षेत्रमा हुने सानो भन्दा सानो सैन्य गतिविधि वा आक्रमणले सम्पूर्ण मध्यपूर्वको सुरक्षा समीकरणलाई थप जटिल बनाउने जोखिम बढाएको अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूको भनाइ छ।

हर्मुज जलडमरूमध्य विश्वव्यापी इन्धन आपूर्तिका लागि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण र रणनीतिक जलमार्ग मानिन्छ। संसारभर उपभोग हुने कुल कच्चा तेलको करिब २० प्रतिशत भाग यही साँघुरो जलमार्ग भएर विभिन्न देशहरूमा निर्यात हुने गर्दछ। साउदी अरब, इराक, संयुक्त अरब इमिरेट्स, कुवेत र इरानजस्ता प्रमुख खनिज तेल उत्पादक राष्ट्रहरू आफ्ना उत्पादन विश्व बजारमा पुर्‍याउन यही मार्गमा निर्भर छन्। यस क्षेत्रमा हुने कुनै पनि प्रकारको सुरक्षा खतरा वा व्यापारिक जहाजमाथिको आक्रमणले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा प्रत्यक्ष वृद्धि ल्याउने र विश्व अर्थतन्त्रमा नकारात्मक असर पार्ने जोखिम रहन्छ।

व्यापारिक जहाजमाथि भएको यस घातक आक्रमणपछि अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री सङ्गठन तथा विश्वका प्रमुख व्यापारिक राष्ट्रहरूले गम्भीर चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। निहत्था व्यापारिक जहाजहरूलाई लक्ष्य बनाएर आक्रमण गरिनु अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री कानुनको उल्लङ्घन भएको व्यापारिक सङ्घसंस्थाहरूको ठहर छ। समुद्री मार्गमा निर्बाध रूपमा जहाज सञ्चालन गर्न पाउने अधिकारको रक्षाका लागि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले एकीकृत पहल गर्नुपर्ने माग उठेको छ। विशेष गरी एसियाली र युरोपेली मुलकहरूले आफ्ना व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षाका लागि थप सुरक्षा प्रबन्धका विषयमा छलफल अगाडि बढाएका छन्।

इरान र अमेरिकाबीचको बढावपूर्ण कूटनीतिक तथा सैन्य द्वन्द्वले हर्मुज जलडमरूमध्यलाई पुनः तनावको केन्द्रविन्दु बनाएको छ। घटनाको निष्पक्ष छानबिन गरी दोषीमाथि कारबाही गर्न र समुद्री मार्गको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न विश्व समुदायले दुवै पक्षलाई संयम अपनाउन आग्रह गरेका छन्। यस घटनाले आगामी दिनमा अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीति र कच्चा तेलको विश्वव्यापी बजारमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषयलाई नजिकबाट नियालिरहेको छ।