विदेशी मुद्राको विनिमय दर: डलर स्थिर, युरो घट्यो

१४ असोज, काठमाडौं ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको नयाँ तालिका अनुसार आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर तय गरिएको छ, जसमा अमेरिकी डलरको मूल्य स्थिर रहेको छ। केन्द्रीय बैंकका अनुसार आज अमेरिकी डलर एकको खरिददर १५३ रुपैयाँ २८ पैसा र बिक्रीदर १५३ रुपैयाँ ८८ पैसा कायम भएको छ। अघिल्लो दिन पनि डलर सोही मूल्यमा कारोबार भएको थियो। यद्यपि, युरोपियन युरो र बेलायती पाउण्ड स्टर्लिङको मूल्यमा भने केही गिरावट आएको छ।

राष्ट्र बैंकको तथ्याङ्क अनुसार युरोपेली मुद्रा युरो र बेलायती पाउण्डको विनिमय दर घटेकाले युरोपेली बजारसँग प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष कारोबार गर्ने व्यवसायीहरूलाई प्रभाव पर्ने देखिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय मौद्रिक बजारमा हुने उतारचढावका आधारमा नेपाल राष्ट्र बैंकले दैनिक रूपमा विदेशी मुद्राहरूको खरिद तथा बिक्री दर निर्धारण गर्ने गर्दछ। युरो र पाउण्डको मूल्यमा आएको गिरावटले ती देशहरूबाट हुने आयात तथा रेमिट्यान्स आप्रवाहमा सामान्य फेरबदल ल्याउन सक्छ।

नेपाली रुपैयाँको भारतीय रुपैयाँसँग स्थिर विनिमय दर (पेग्ड रेट) रहेका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा भारतीय मुद्रा बलियो वा कमजोर हुँदा त्यसको सीधा असर नेपाली बजारमा पर्ने गर्दछ। अमेरिकी डलरको मूल्य स्थिर रहनुले वैदेशिक व्यापारमा संलग्न व्यापारीहरूलाई अल्पकालीन रूपमा मूल्य अनुमान गर्न सजिलो हुनेछ। तर, डलरको उच्च दरका कारण नेपाल जस्तो आयातमा निर्भर मुलुकका लागि उपभोग्य वस्तु, इन्धन तथा कच्चा पदार्थको आयात लागत भने अझै उच्च नै रहने देखिन्छ।

वैदेशिक रोजगारमा गएका नेपाली श्रमिकहरूले स्वदेश पठाउने रेमिट्यान्सको हिसाबले डलरको मजबुत स्थिति लाभदायक मानिन्छ। रेमिट्यान्स नेपालको अर्थतन्त्रको प्रमुख आधारशिला भएकाले डलर स्थिर वा उच्च रहँदा मुलुकको शोधनान्तर स्थिति र विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा सकारात्मक योगदान पुग्छ। अर्कोतर्फ, वैदेशिक ऋणको सावाँ तथा ब्याज भुक्तानी गर्दा भने राज्य कोषमा थप भार पर्ने स्थिति रहन्छ।

केन्द्रीय बैंकले सर्वसाधारण तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई आधिकारिक दर अनुसार नै विदेशी मुद्राको कारोबार गर्न निर्देशन दिएको छ। वाणिज्य बैंकहरूले राष्ट्र बैंकको निर्देशन अनुसार सर्वसाधारणका लागि केही पैसा फरक पारेर आफ्ना दरहरू सार्वजनिक गर्न सक्ने भए तापनि आधार दर भने राष्ट्र बैंककै विनिमय सूची अनुसार तय हुन्छ। आगामी दिनमा अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक गतिविधि र कच्चा तेलको मूल्यमा आउने परिवर्तनका आधारमा विनिमय दरमा थप उतारचढाव हुनसक्ने सम्भावना छ।