पुँजीगत लाभकर अधिकतम ५ प्रतिशत गर्ने सरकारको तयारी

३० भदौ, काठमाडौं ।

नेपाल सरकारले सेयर बजारको सुधार तथा विस्तारका लागि पुँजीगत लाभकरसम्बन्धी विद्यमान व्यवस्थामा पुनरावलोकन गर्दै अधिकतम ५ प्रतिशतसम्म मात्र कर असुल गर्ने गरी कार्ययोजना तयार पारिसकेको छ। धितोपत्र बजारमा लगानीकर्ताको मनोबल उच्च बनाउन तथा कर प्रणालीलाई थप सहज र पारदर्शी बनाउन सरकारले लाभकर गणना विधिमा व्यापक सुधारको प्रस्ताव अघि बढाएको हो।

नयाँ कार्ययोजना अनुसार सेयर कारोबारमा नाफा र घाटाको पूर्ण समायोजन गरेपछि प्राप्त हुने खुद लाभमा मात्र पुँजीगत लाभकर लगाइनेछ। राफसाफ प्रणाली (क्लियरिङ सिस्टम) मार्फत कर गणना विधिलाई स्वचालित र वैज्ञानिक बनाएर अन्तिम करका रूपमा अधिकतम ५ प्रतिशत असुल गर्ने व्यवस्था मिलाउन लागिएको छ। यस कदमले कारोबारमा उत्पन्न हुने झन्झट अन्त्य हुनुका साथै लगानीकर्ताहरूलाई प्रत्यक्ष राहत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

यसैगरी, बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले सेयर बजारमा गर्ने लगानीलाई नियन्त्रित र व्यवस्थित बनाउन नयाँ नीतिगत व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ। जसअनुसार अब बैंकहरूले सेयरमा लगानी गर्दा कम्तीमा ४५ दिनसम्म अनिवार्य रूपमा ‘होल्ड’ गर्नुपर्नेछ। यसअघि बैंकहरूको अल्पकालीन किनबेचका कारण बजारमा अस्वाभाविक उतारचढाव आउने गरेको गुनासो रहेकाले त्यसलाई रोक्न यो नियम प्रभावकारी हुने मानिएको छ।

धितोपत्र बजारका विज्ञहरूका अनुसार नाफा र घाटा समायोजन गरी खुद नाफामा मात्रै अन्तिम कर काट्ने प्रणालीले बजारमा संस्थागत तथा सर्वसाधारण लगानीकर्ताको सहभागिता वृद्धि गर्नेछ। कर प्रणाली व्यवस्थित नहुँदा विगतमा लगानीकर्ताहरूले घाटा व्यहोर्दा पनि कर तिर्नुपर्ने बाध्यता रहँदै आएकोमा अब भने खुद लाभमा मात्र कर लाग्ने स्पष्ट पारिएको छ।

अर्थ मन्त्रालय र सम्बन्धित नियमनकारी निकायहरूले यो कार्ययोजनालाई छिटोभन्दा छिटो कार्यान्वयनमा ल्याउन प्राविधिक तथा कानुनी सुधारको काम अघि बढाएका छन्। बैंकहरूलाई सेयर होल्डिङका लागि ४५ दिनको सीमा निर्धारण गर्दा बजारमा अल्पकालीन सट्टेबाजी घट्ने र दीर्घकालीन लगानी प्रवर्द्धन हुने विश्वास लिइएको छ।

समग्रमा, सरकारले ल्याउन लागेको यो नयाँ कार्ययोजनाले नेपाली धितोपत्र बजारलाई थप परिपक्व, पारदर्शी र आधुनिक बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। करको दरमा स्पष्टता र बैंकहरूको लगानीमा अनुशासन कायम भएसँगै पुँजी बजारमा दीर्घकालीन र दिगो सुधारको संकेत देखिएको छ।