काठमाडौँ उपत्यकामा विद्युतीय बस सेवा विस्तार

काठमाडौँ उपत्यकाको अस्तव्यस्त सार्वजनिक यातायात प्रणालीलाई व्यवस्थित र वातावरणमैत्री बनाउन विद्युतीय बस सञ्चालनले तीव्र गति लिएको छ। वायु प्रदूषण न्यूनीकरण र हरित ऊर्जाको प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले उपत्यकाका मुख्य सडकहरूमा सर्वसाधारणका लागि सुविधायुक्त विद्युतीय बस सेवा विस्तार गरिँदै लगिएको छ। यस पहलले यात्रुहरूलाई सहज यात्राको अनुभव गराउनुका साथै वैदेशिक इन्धनमाथिको निर्भरता घटाउन समेत ठोस योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

हाल विभिन्न यातायात व्यवसायी तथा साझा यातायात जस्ता संस्थाहरूले नयाँ प्रविधिसहितका विद्युतीय बस सञ्चालनमा ल्याएका छन्। यी सवारी साधनमा आधुनिक अपाङ्गमैत्री सुविधा, सिसीटिभी क्यामेरा, डिजिटल भाडा भुक्तानी प्रणाली र स्वचालित ढोकाहरू जडान गरिएका छन्। सहरी क्षेत्रमा बढ्दो सवारी चाप र धुवाँधुलोको समस्यालाई सम्बोधन गर्न विद्युतीय बस निकै प्रभावकारी सिद्ध भइरहेका छन्। यात्रुहरूले पनि परम्परागत डिजेल बसको तुलनामा शान्त र आरामदायी यात्रा गर्न पाएकामा खुसी व्यक्त गरेका छन्।

नेपाल सरकारले आगामी केही वर्षभित्रै ठूला सहरहरूमा जीवाश्म इन्धनबाट चल्ने सवारी साधनलाई विस्थापन गर्ने नीति लिएको छ। स्वदेशमै उत्पादन हुने जलविद्युत्को खपत बढाउन र व्यापार घाटा कम गर्न विद्युतीय बसको प्रवर्द्धन अत्यावश्यक मानिएको छ। यसअघि परीक्षणका रूपमा सञ्चालन गरिएका साना विद्युतीय सवारीको सफलतापछि अहिले ठूला क्षमताका बसहरू सडकमा उतारिएको पृष्ठभूमि रहेको छ। वातावरणीय दृष्टिकोणले शून्य उत्सर्जन गर्ने यस्ता प्रविधिले राजधानीको बिग्रँदो वातावरण सुधार्न ठूलो भूमिका खेल्नेछ।

निष्कर्षमा, विद्युतीय बसको प्रयोगलाई दिगो बनाउन पर्याप्त चार्जिङ स्टेशन र छुट्टै बस लेनको व्यवस्थापन हुनु अनिवार्य छ। पूर्वाधार विकासमा ध्यान दिँदै निजी र सरकारी क्षेत्रको सहकार्यलाई अगाडि बढाउन सकिएमा नेपालको यातायात क्षेत्रमा क्रान्तिकारी परिवर्तन आउने निश्चित छ। स्वच्छ र समृद्ध सहर निर्माणका लागि वातावरणीय अनुकूलता बोकेका सवारी साधनको विस्तार नै आजको मुख्य आवश्यकता हो।