४ जेठ, काठमाडौं । देशकै पुरानो र महत्वपूर्ण सुनसरी–मोरङ सिंचाइ आयोजना अन्तर्गतको १११ बिघा भन्दा बढी सरकारी जग्गा अतिक्रमण भएको तथ्य सार्वजनिक भएको छ।आयोजनाका अनुसार कुल १११ बिघा ५ कट्ठा ३ धुर क्षेत्रफलमा २ हजार ७३३ वटा घर, भवन, मन्दिर, आश्रम, कुटी र टहरा निर्माण गरिएका छन्। यसले सिंचाइ प्रणालीमा प्रत्यक्ष असर पारिरहेको आयोजनाले जनाएको छ।
कहाँ–कहाँ कति अतिक्रमण?
अतिक्रमण मुख्य रूपमा नहर प्रणाली र कोलोनी क्षेत्र आसपास केन्द्रित छ।
- सुनसरीतर्फका ११ नहर प्रणालीमा मात्रै १,७७४ संरचना
- करिब ८१ बिघा ४ कट्ठा १५ धुर जग्गा अतिक्रमण
- मोरङतर्फ ९५९ घर, करिब ३० बिघा भन्दा बढी क्षेत्र ओगटिएको
सबैभन्दा बढी अतिक्रमण चतरा स्थित मुख्य नहर क्षेत्रमा देखिएको छ, जहाँ मात्रै ५१ बिघाभन्दा बढी जग्गा अतिक्रमण भएको छ।
धार्मिक र निजी संरचनाको विस्तार
अतिक्रमण क्षेत्रमा निजी घर मात्र होइन, मन्दिर, आश्रम, धर्मशाला र सामुदायिक भवनसमेत निर्माण भएका छन्।कतिपय स्थानमा व्यक्तिहरूले करोडौं लागतमा ठूला भवन निर्माण गरेका छन्, जसले सरकारी ‘वर्किङ साइट’ समेत प्रभावित बनाएको छ।
सिंचाइ प्रणालीमै असर
५३ किलोमिटर लामो मुख्य नहर र सयौं किलोमिटर शाखा नहर प्रणाली रहेको यो आयोजना खेतीयोग्य जमिनमा पानी पुर्याउने प्रमुख स्रोत हो।
तर अतिक्रमणका कारण:
- नहर मर्मत तथा स्तरोन्नतिमा बाधा
- पानी प्रवाहमा अवरोध
- दीर्घकालीन सिंचाइ क्षमतामा गिरावट
जस्ता समस्या देखिएको आयोजनाले जनाएको छ।
प्रशासनलाई अनुरोध
आयोजनाले मोरङ र सुनसरीका जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई पत्र पठाउँदै अतिक्रमित जग्गा खाली गराउन अनुरोध गरेको छ। पत्रमा अतिक्रमण गर्ने व्यक्तिहरूको नाम, ठेगाना र जग्गाको विवरणसमेत समावेश गरिएको छ। आयोजनाका निमित्त निर्देशक मनोहरकुमार साहका अनुसार सरकारी जग्गा संरक्षण र सिंचाइ प्रणाली बचाउन तत्काल पहल आवश्यक छ।
पुरानो समस्या, नयाँ पहल
यसअघि २०७२ सालमा पनि अतिक्रमण हटाउन प्रयास गरिएको थियो। तर स्थानीय विरोधका कारण पूर्ण रूपमा सफल हुन सकेन। हाल सरकारले सरकारी जग्गा संरक्षण अभियान अघि बढाएपछि पुनः प्रक्रिया सुरु गरिएको छ।
ऐतिहासिक आयोजना
सुनसरी–मोरङ सिंचाइ आयोजना सन् १९६४ मा नेपाल सरकार र भारत सरकार बीचको कोशी सम्झौताअन्तर्गत सुरु भएको हो। यो आयोजना आज पनि पूर्वी नेपालको कृषि प्रणालीको मेरुदण्ड मानिन्छ।
यो पनि पढ्नुहोस:विश्वकै पहिलो एआई राष्ट्रको प्रयोग: प्रविधिको क्रान्ति कि जोखिमपूर्ण भविष्य? मङ्गल ग्रहमा महासागर थियो? ‘शालबाताना भालिस’ उपत्यकाले दियो चकित पार्ने संकेत, सिन्धुपालचोकमा ५६ लाखका १,६२० भेपसहित ७ जना पक्राउ, माडीमा चेपाङ समुदायका लागि ३९ पक्की घर निर्माण हुँदै, बागमती सरकारको पहल, चीनले २०० बोइङ जेट किन्ने ट्रम्पको दाबी, बजारमा प्रभाव: सेयर ४% ले घट्यो, पूर्वाधार आयोजनामा ढिलाइ रोक्न ‘फास्ट ट्र्याक इजलास’ सिफारिस,, प्रधानमन्त्री कार्यालय झन् शक्तिशाली: मन्त्रालय घटाउँदै सरकारको ठूलो पुनर्संरचना , पर्यटन प्रवर्धन र आगन्तुकहरुको लागि Tarevir.com को सुरुवात
Leave a Reply