निजी क्षेत्रलाई विद्युत् व्यापार: विद्यमान ऐन कि कानुन संशोधन?

३० साउन, काठमाडौं ।

काठमाडौँ। नेपालको ऊर्जा क्षेत्रमा निजी क्षेत्रलाई विद्युत् व्यापारको अनुमति दिने विषयमा सरोकारवालाहरूबिच बहस तीव्र बनेको छ। स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था, नेपाल (इप्पान) द्वारा आयोजित एक कार्यक्रममा सरकारी अधिकारी र ऊर्जा विज्ञहरूले यस सम्बन्धमा फरक-फरक दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेका छन्।

ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयकी सचिव सरिता दवाडीले निजी क्षेत्रलाई विद्युत् व्यापारमा औपचारिक रूपमा सहभागी गराउन आवश्यक कानुन संशोधनको तयारी भइरहेको जानकारी दिएकी छन्। सरकारले विद्युत् क्षेत्रमा निजी लगानी प्रवर्द्धन गर्न र व्यापारिक ढोका खोल्न कानुनी स्पष्टता ल्याउन लागेको उनको भनाइ छ। कानुनी जटिलता फुकाएर मात्र निजी क्षेत्रलाई व्यापारमा ल्याउन सकिने मन्त्रालयको ठहर छ।

अर्कोतर्फ, नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका पूर्वउपकार्यकारी निर्देशक तथा ऊर्जा विज्ञ प्रबल अधिकारीले भने विद्यमान विद्युत् ऐन, २०४९ ले नै निजी क्षेत्रलाई बिजुली व्यापार गर्न नरोकेको दाबी गरेका छन्। उनले अदालतको फैसला वा नयाँ कानुन संशोधन नपर्खिई वर्तमान कानुनी व्यवस्थाभित्रै रहेर निजी क्षेत्रलाई व्यापारको अनुमति दिन सकिने तर्क राखेका छन्। ऐनमा भएको साविककै प्रावधान प्रयोग गरेर निजी क्षेत्रलाई काम गर्न दिन सकिने उनको जोड छ।

नेपालमा उत्पादन भइरहेको जलविद्युत्‌को आन्तरिक खपत बढाउनुका साथै छिमेकी मुलुकहरू भारत र बङ्गलादेशमा निर्यात बढाउन निजी क्षेत्रको सहभागिता अपरिहार्य मानिएको छ। ऊर्जा उद्यमीहरूले लामो समयदेखि बिजुली व्यापारको अनुमतिपत्र (लाइसेन्स) माग गर्दै आएका भए पनि कानुनी अस्पष्टताका कारण प्रक्रिया अघि बढ्न सकेको छैन।

एकातिर सरकार कानुनी संशोधनमार्फत मार्गप्रशस्त गर्ने तयारीमा छ भने अर्कोतिर विज्ञहरू विद्यमान ऐनकै पूर्ण कार्यान्वयनमा जोड दिइरहेका छन्। नेपालको ऊर्जा क्षेत्रको द्रुत विकास र अन्तरदेशीय व्यापारका लागि सरकारले चाँडै स्पष्ट नीतिगत निर्णय लिई निजी क्षेत्रलाई सहजीकरण गर्नु अति आवश्यक देखिएको छ।

यो पनि पढ्नुहोस: पार्टी नेतृत्व र केन्द्रीय समितिको वैधानिकतामा कुनै अलमल छैन : विश्वप्रकाश शर्मा, संसद्‌लाई ‘रबर स्ट्याम्प’ बन्न नदिन सांसद र सरकार गम्भीर हुनुपर्ने, रोल्पामा पहिरोको ताण्डव: २ दिनमा १५ जनाको ज्यान गयो, थबाङ र सुनछहरी शोकमा, शुक्रबार नेप्से परिसूचक ७.३७ अङ्कले घट्यो, कारोबार रकम ४ अर्ब २७ करोड नाघ्यो, बागमती प्रदेशमा मन्त्रालय गाभिएपछि सचिवहरूको तोकियो क्षेत्रगत जिम्मेवारी, जेनजी आन्दोलनका शहीद परिवार र घाइतेलाई स्वरोजगारका लागि ५० लाखसम्म सहुलियत कर्जा, इन्डोनेसियामा ७.७ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प, सुनामीको चेतावनीपछि बस्ती खाली गराइयो, पुष्पलाल स्मृति ब्याडमिन्टन : नङ्गशल र रिहानाको जोडी महिला युगलको क्वार्टरफाइनलमा